عنصر معنوی جنایات علیه بشریت: مطالعه ای تطبیقی بین حقوق کیفری ایران و دیوان کیفری بین المللی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 13

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش تخصصی حقوق و ایده پردازی مطالعات حقوقی در سطح ملی و بین المللی

نویسندگان :
معصومه عباس نژاد (فارغ التحصیل رشته حقوق جزا و جرم شناسی از دانشگاه آزاد اسلامی – واحد مشهد)

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2811

چکیده فارسی :

تحولات حقوق بین‌الملل کیفری و تأسیس دیوان کیفری بین‌المللی، فصل جدیدی در تضمین پاسخ‌گویی کیفری نسبت به شدیدترین جنایات بین‌المللی گشوده است. در این میان، «عنصر معنوی» به‌عنوان رکن اساسی مسئولیت کیفری، نقش تعیین‌کننده‌ای در تبیین حدود و ثغور جرایم مندرج در اساسنامه رم ایفا می‌کند و ارتباط تنگاتنگی با ماهیت سازمان‌یافته، گسترده و جمعی این جرایم دارد. از سوی دیگر، در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران نیز، تحت تأثیر مبانی فقهی و اصول حقوق کیفری، احراز قصد، علم یا خطا شرط تحقق مسئولیت کیفری شناخته می‌شود. با وجود این اشتراک مبنایی، پرسش‌های جدی درباره میزان تطبیق مفاهیم، جرایم و مجازات‌های مقرر در اساسنامۀ دیوان کیفری بین‌المللی با قوانین کیفری ایران مطرح است؛ به‌ویژه با توجه به عدم عضویت قطعی ایران در این دیوان و اختلافات موجود در ساختار مجازات‌گذاری، از جمله پذیرش نهادهایی چون حدود و قصاص در برابر رویکرد متفاوت دیوان نسبت به مجازات‌ها. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و به روش کتابخانه‌ای، به بررسی تطبیقی عنصر معنوی، عناوین مجرمانه و انواع مجازات‌ها در اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی و حقوق کیفری ایران می‌پردازد و در این مسیر، ضمن تحلیل مبانی نظری و مقررات متن اساسنامه و قوانین داخلی، از رویه قضایی مراجع بین‌المللی، به‌ویژه آراء صادره در پرونده‌های تادیچ در دیوان بین‌المللی کیفری برای یوگسلاوی سابق و لوبانگا و کاتانگا در دیوان کیفری بین‌المللی، بهره می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که، اولاً، در سطح مبنایی، اصل لزوم احراز عنصر معنوی در هر دو نظام حقوقی پذیرفته شده، اما در نحوۀ تعریف، گستره و نسبت آن با سایر ارکان جرم تفاوت‌های قابل توجهی وجود دارد؛ ثانیاً، بسیاری از اعمال جرم‌انگاری‌شده در اساسنامه رم، در حقوق ایران نیز قابل انطباق با عناوین مجرمانه موجود هستند، هرچند این انطباق همواره صریح و مستقیم نیست؛ ثالثاً، در حوزۀ مجازات‌ها، به‌ویژه در خصوص نوع و شدت واکنش کیفری، تعارض‌ها و فاصله‌های جدی مشاهده می‌شود. بر این اساس، مقاله نتیجه می‌گیرد که هرچند زمینه‌هایی برای همگرایی مفهومی و هنجاری میان دو نظام وجود دارد، تحقق هماهنگی کامل، به‌ویژه در صورت عضویت احتمالی ایران در دیوان، مستلزم بازنگری‌ها و تبیین‌های دقیق حقوقی در هر دو سطح نظری و تقنینی است.

کلمات کلیدی فارسی :
حقوق ، ایران ، رابط ، ماهیت ، عناصر ، کیفری.