جایگاه و اعتبار ادله الکترونیکی حاصل از هوش مصنوعی در نظام اثبات دعوا

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 17

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال چهارم - شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
ساسان نویدپور 1- کارشناسی ارشد مهندسی مدیریت اجرایی، گروه مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
شهرام نویدپور 2- کارشناسی رشته حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، واحد بیله سوار، اردبیل، ایران.

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2791

چکیده فارسی :

گسترش کاربرد هوش مصنوعی در فرایندهای جمع‌آوری، پردازش و تحلیل داده‌ها، منجر به ظهور نوعی ویژه از ادله الکترونیکی شده است که از آن با عنوان «ادله الکترونیکی حاصل از هوش مصنوعی» یاد می‌شود. این مقاله با رویکردی تحلیلی ـ توصیفی، به تبیین ماهیت، شرایط پذیرش و میزان اعتبار این دسته از ادله در نظام اثبات دعوا می‌پردازد. در گام نخست، مفاهیم بنیادین از جمله «دلیل الکترونیکی»، «ادله مبتنی بر هوش مصنوعی» و «قابلیت اعتماد» تفسیر و تمایز ادله هوش مصنوعی از ادله دیجیتال متعارف روشن می‌گردد. سپس، چالش‌های ناشی از پیچیدگی فنی، عدم شفافیت ، امکان بروز خطا و سوگیری الگوریتمی و محدودیت قابلیت توضیح‌پذیری در ارزیابی قضایی این ادله بررسی می‌شود. در ادامه، چارچوب حقوقی حاکم بر ادله الکترونیکی در حقوق ایران ـ با تمرکز بر قوانین آیین دادرسی مدنی و کیفری و قانون تجارت الکترونیکی و نیز رویکرد برخی اسناد و نظام‌های بین‌المللی نسبت به ادله حاصل از هوش مصنوعی مطالعه و نقد می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قواعد موجود، هرچند امکان پذیرش این ادله را به‌صورت کلی فراهم می‌آورند، اما برای مواجهه با ویژگی‌های خاص سامانه‌های هوش مصنوعی کافی و شفاف نیستند. بر این اساس، مقاله با پیشنهاد معیارهایی چون شفافیت و ردیابی فرآیند فنی، امکان ارزیابی کارشناسی مستقل، مستندسازی فرایند تولید دلیل، و وضع استانداردهای فنی و دادرسی اختصاصی، بر ضرورت بازنگری و تکمیل قواعد اثبات دعوا تأکید می‌کند تا ضمن بهره‌گیری از کارآمدی ابزارهای هوش مصنوعی، تضمین‌های لازم برای صیانت از حقوق اصحاب دعوا و اصول دادرسی منصفانه نیز حفظ شود.

کلمات کلیدی فارسی :
ادله الکترونیکی، هوش مصنوعی، نظام اثبات دعوا، قابلیت اعتماد، ادله دیجیتال، سوگیری الگوریتمی، شفافیت، دادرسی منصفانه.