مسئله «تعارض ولایت قهری پدر» با «حق تعیین سرنوشت جنسی» فرزند زیر ۱۸ سال در قانون حمایت از خانواده

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 18

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال پنجم - شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
احسان حنفی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی گرگان

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2770

چکیده فارسی :

مسئله تعارض میان ولایت قهری پدر و حق تعیین سرنوشت جنسی فرزند زیر هجده سال در قانون حمایت از خانواده ایران، یکی از چالش‌برانگیزترین موضوعات حقوقی و اخلاقی معاصر به شمار می‌رود. از یک سو، نهاد ولایت قهری که ریشه در فقه امامیه و مواد قانون مدنی دارد، اختیارات گسترده‌ای را برای پدر و جد پدری در خصوص امور مالی و غیرمالی فرزند نابالغ یا محجور قائل می‌شود و از سوی دیگر، حق تعیین سرنوشت جنسی ذیل حقوق بنیادین بشر و منشورهای بین‌المللی، به‌ویژه برای نوجوانان نزدیک به سن بلوغ، به رسمیت شناخته شده است. قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۱ با هدف ساماندهی به دعاوی خانوادگی، در مواد مرتبط با ازدواج، حضانت و سرپرستی، به‌طور تلویحی بر استمرار ولایت پدر تأکید دارد، اما در موضوع حساس تغییر جنسیت یا تصمیمات مرتبط با هویت جنسی، سکوت معناداری وجود دارد. این سکوت عملاً منجر به اعمال قدرت مطلق پدر در مواردی می‌شود که تصمیم جنسی فرزند با باورها یا منافع پدر در تعارض باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و رویه قضایی، به دنبال تبیین این تعارض و ارائه راهکارهای حقوقی برای حل آن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی ایران به دلیل عدم تفکیک میان سطوح مختلف ولایت و عدم توجه به بلوغ فکری و جنسی فرزندان زیر هجده سال، دچار نوعی ناکارآمدی ساختاری در مواجهه با این معضل است. نتیجه نهایی آنکه اصلاح قانون با رویکرد تدریجی‌الولایه بودن ولایت و احترام به خودمختاری نوجوان در امور حیاتی مرتبط با هویت جنسی، ضرورتی انکارناپذیر است.

کلمات کلیدی فارسی :
ولایت قهری، حق تعیین سرنوشت جنسی، قانون حمایت از خانواده، تعارض حقوقی، رشد فکری نوجوان، تغییر جنسیت، حقوق خانواده ایران.