واکاوی تطبیقی نرخ بازگشت سرمایه آموزشی (ROI) در نظام‌های آموزشی مبتنی بر مهارت‌محوری در مقابل دانش‌محوری

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
سومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و دومین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
مینا خطیبی کارشناسی روانشناسی عمومی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2735

چکیده فارسی :

در دهه‌های اخیر، تغییر پارادایم از «اقتصاد دانش‌بنیان» به «اقتصاد مهارت‌محور» در بازار کار جهانی، پرسش‌های بنیادینی را پیرامون بهره‌وری نظام‌های آموزشی برانگیخته است. این پژوهش با هدف واکاوی تطبیقی نرخ بازگشت سرمایه آموزشی (ROI) در دو مدل آموزشی متمایز —نظام‌های دانش‌محور (Knowledge-based) و نظام‌های مهارت‌محور (Skill-based)— طراحی شده است. مسئله اصلی این است که آیا انباشت سرمایه انسانی از طریق آموزش‌های نظری سنتی، در مقایسه با مدل‌های مهارت‌محور (VET)، بازدهی اقتصادی بلندمدت مشابهی را برای فرد و جامعه به همراه می‌آورد؟ در این مطالعه، با بهره‌گیری از مدل «مینسر» (Mincerian Earning Function) و تحلیل داده‌های پنل (Panel Data) مربوط به ۵۰ کشور طی یک بازه زمانی ۱۵ ساله (۲۰۱۰-۲۰۲۵) برگرفته از پایگاه داده‌های OECD و بانک جهانی، نرخ بازگشت سرمایه در مقاطع آموزش عالی و فنی-حرفه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته‌های اولیه نشان می‌دهد که اگرچه نظام‌های دانش‌محور در شاخص‌های کلان توسعه انسانی همبستگی مثبت معناداری دارند، اما تحلیل رگرسیونی نرخ بازگشت سرمایه (ROI) در دهک‌های درآمدی میانی، حاکی از یک شکاف معنادار به نفع نظام‌های مهارت‌محور است. داده‌ها بیانگر آن است که در نظام‌های مهارت‌محور، نرخ بازگشت سرمایه در بازه زمانی ۵ ساله پس از ورود به بازار کار، به طور متوسط ۱۸ تا ۲۲ درصد بالاتر از همتایان در نظام‌های نظری-دانش‌محور است. علاوه بر این، نتایج نشان می‌دهد که نرخ اشتغال در دانش‌آموختگان نظام‌های مهارت‌محور با شاخص تطبیق‌یافتگی مهارتی (Skill-Job Matching) بالای ۷۰ درصد، در مقایسه با ۴۲ درصد در نظام‌های دانش‌محور، نوسانات کمتری را در بحران‌های اقتصادی تجربه کرده است. این پژوهش با استفاده از آزمون‌های T-test جفت‌شده و مدل‌های تحلیل مسیر (Path Analysis)، تبیین می‌کند که چگونه «تراکم مهارت» در برابر «حجم دانش نظری» به عنوان متغیر پیش‌بین اصلی در پایداری درآمدی و ارتقای شغلی عمل می‌کند. در پایان، مقاله با ارائه یک چارچوب پیشنهادی برای اصلاح سیاست‌های بودجه‌ریزی آموزشی، بر ضرورت انتقال تمرکز از «تراکم دانش حافظه‌محور» به «پلتفرم‌های مهارت‌افزایی پویا» جهت بهینه‌سازی تخصیص منابع انسانی در آینده تأکید می‌ورزد.

کلمات کلیدی فارسی :
نرخ بازگشت سرمایه (ROI)، آموزش مهارت‌محور، آموزش دانش‌محور، سرمایه انسانی، بهره‌وری بازار کار، تحلیل داده‌های پنل، مدل مینسر.