بررسی فقهی و حقوقی شرط ضمن عقد و کارکرد آن در تحکیم نهاد خانواده در حقوق ایران

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره چهارم - زمستان 1404

نویسندگان :
راضیه شریعتی زاده 1کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه ازاد کهنوج ، فرهنگی ، کرمان

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2413

چکیده فارسی :

این پژوهش با هدف بررسی فقهی و حقوقی شرط ضمن عقد و تبیین نقش آن در تحکیم نهاد خانواده در حقوق ایران انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که شرط ضمن عقد، با وجود برخورداری از پشتوانه معتبر در فقه امامیه و قوانین موضوعه، تا چه اندازه می‌تواند در تنظیم روابط زوجین، پیشگیری از اختلافات خانوادگی و تقویت ثبات زندگی مشترک کارآمد باشد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که عقد نکاح، افزون بر ماهیت حقوقی، دارای ابعاد عمیق اجتماعی و اخلاقی است و هر سازوکاری که بتواند شفافیت، تعادل و امنیت بیشتری در روابط زوجین ایجاد کند، در استحکام خانواده نیز مؤثر خواهد بود. روش تحقیق در این مطالعه، تحلیلی ـ کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است و داده‌ها از طریق بررسی منابع فقهی، مقررات قانون مدنی، قانون حمایت خانواده و آثار حقوقی مرتبط گردآوری و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی تفسیر شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شرط ضمن عقد در فقه امامیه بر پایه اصل لزوم وفای به شرط و در حقوق ایران بر مبنای اصل آزادی قراردادها و مقرراتی همچون ماده 1119 قانون مدنی، از جایگاه معتبر و قابل اتکایی برخوردار است. همچنین روشن شد که این شروط، در صورت تنظیم صحیح و آگاهانه، می‌توانند افزون بر ایجاد تعهدات الزام‌آور حقوقی، به عنوان ابزاری پیشگیرانه در کاهش تعارضات خانوادگی، افزایش شفافیت در حقوق و تکالیف زوجین، تقویت گفت‌وگو و تفاهم پیش از ازدواج و ایجاد احساس امنیت در زندگی مشترک عمل کنند. با این حال، نتایج تحقیق بیانگر آن است که میان ظرفیت‌های قانونی و فقهی شروط ضمن عقد و میزان بهره‌برداری عملی از آن‌ها در جامعه فاصله قابل توجهی وجود دارد؛ فاصله‌ای که ناشی از عواملی چون آگاهی ناکافی زوجین، ضعف فرهنگ استفاده آگاهانه از شروط، محدودیت‌های اجرایی و برخی ابهامات در رویه‌های حقوقی است. بر این اساس، پژوهش حاضر نتیجه می‌گیرد که شرط ضمن عقد، اگر با آگاهی، دقت و متناسب با نیازهای واقعی زوجین مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند از یک ابزار صرفاً قراردادی فراتر رفته و به سازوکاری مؤثر در تحکیم نهاد خانواده و کاهش زمینه‌های فروپاشی آن در حقوق ایران تبدیل شود.

کلمات کلیدی فارسی :
شرط ضمن عقد، نکاح، تحکیم خانواده، حقوق ایران، فقه امامیه.