مقایسه تکانشگری در بیماران مبتلا به اختلال مصرف مواد مخدر سنتی و صنعتی با افراد سالم

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
احمد پناهی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد واحد نجف اباد ایران، اصفهان، ایران
شهریار علی زاده کارشناسی ارشد علوم تربیتی، آموزش وپرورش اصفهان، ایران
مرضیه شکرآرا دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی،دانشگاه آزادخوراسگان ایران، اصفهان، ایران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2331

چکیده فارسی :

زمینه و هدف: تکانشگری به عنوان یکی از سازه‌های اصلی در آسیب‌شناسی اعتیاد مطرح است، اما الگوی آن در مصرف‌کنندگان انواع مختلف مواد مخدر (سنتی در مقایسه با صنعتی) همچنان نیازمند بررسی دقیق‌تر است. هدف پژوهش حاضر، مقایسه تکانشگری در بیماران مبتلا به اختلال مصرف مواد مخدر سنتی، مواد مخدر صنعتی و افراد سالم بود.
روش بررسی: این پژوهش از نوع علی مقایسه‌ای (پس‌رویدادی) بود. جامعه آماری شامل همه بیماران زن و مرد مبتلا به اختلال مصرف مواد مخدر سنتی و صنعتی بستری در بیمارستان روانپزشکی شهید مدرس نجف‌آباد اصفهان در بازه زمانی اردیبهشت تا بهمن ۱۴۰۴ و نیز افراد سالم ساکن شهر اصفهان بود. حجم نمونه شامل ۱۲۰ نفر (۴۰ نفر مصرف‌کننده مواد سنتی شامل ۲۰ مرد و ۲۰ زن، ۴۰ نفر مصرف‌کننده مواد صنعتی شامل ۲۰ مرد و ۲۰ زن، و ۴۰ فرد سالم شامل ۲۰ مرد و ۲۰ زن) بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و از نظر متغیرهای سن، جنس و تحصیلات همتاسازی گردیدند. برای گردآوری داده‌ها از نسخه یازدهم مقیاس تکانشگری بارت (BIS-11) به صورت انفرادی استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آزمون کولموگروف اسمیرنوف (برای بررسی نرمال بودن توزیع) و آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره (مانوا) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها: نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف نشان داد که توزیع همه داده‌ها نرمال بود(P>0.05 (یافته‌های تحلیل واریانس چندمتغیره حاکی از آن بود که بین سه گروه از نظر ترکیب خطی زیرمقیاس‌های شش‌گانه تکانشگری (توجه، تحرک، خودکنترلی، پیچیدگی شناختی، استقامت و بی‌ثباتی شخصیتی) تفاوت معناداری وجود داشت (Pillai's Trace = 0.806, F = 8.776, P < 0.001).
مقایسه‌های زوجی نشان داد که هر دو گروه مصرف‌کننده مواد (سنتی و صنعتی) در همه زیرمقیاس‌ها نمرات تکانشگری پایین‌تری نسبت به گروه سالم داشتند، در حالی که تفاوت معناداری بین دو گروه مصرف‌کننده دیده نشد. همچنین تفاوت معناداری بین زنان و مردان از نظر نمرات تکانشگری وجود نداش(p=0.940)، اما اثر متقابل جنسیت و گروه برای زیرمقیاس‌های «تحرک» و «بی‌ثباتی شخصیتی» معنادار بود.
نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که تکانشگری یک ویژگی فراتشخیصی در اختلالات مصرف مواد است و بدون توجه به نوع ماده مصرفی (سنتی یا صنعتی)، الگوی مشابهی از نقص در بازداری شناختی و کنترل تکانه در مصرف‌کنندگان قابل مشاهده است. این یافته بر ضرورت طراحی و اجرای مداخلات توانبخشی شناختی یکپارچه با هدف کاهش تکانشگری در همه جمعیت‌های مصرف‌کننده تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی فارسی :
تکانشگری، مواد مخدر صنعتی، مواد مخدر سنتی، مقیاس تکانشگری بارت، اختلال مصرف مواد، توانبخشی شناختی