هوش مصنوعی و مالکیت فکری، چالش جامعه نوین

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 24

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
سومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و دومین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
مهروش مهبودی .
زهرا بامشاد .
مهوش اله دینی .
فاطمه علوی .

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2142

چکیده فارسی :

گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی در سال‌های اخیر ساختارهای سنتی مالکیت فکری را با چالش‌هایی بنیادین روبه‌رو کرده است؛ زیرا این فناوری اکنون قادر است آثار ادبی، هنری، علمی و حتی اختراعات پیچیده تولید کند و همین امر پرسش‌های جدی درباره ماهیت خالق، حدود حقوقی آثار و نحوه حمایت قانونی از آن‌ها ایجاد کرده است. در چنین فضایی، تمایز کلاسیک میان خلاقیت انسانی و محصول ماشینی به‌تدریج تضعیف شده و نظام‌های حقوقی که بر پایه ضرورت وجود «پدیدآورنده انسانی» شکل گرفته‌اند با وضعیت جدیدی مواجه شده‌اند که در آن هوش مصنوعی نه صرفاً یک ابزار، بلکه یک عامل فعال در فرآیند خلق محتوا محسوب می‌شود. از سوی دیگر، نبود اجماع جهانی درباره جایگاه حقوقی آثار تولیدشده توسط هوش مصنوعی باعث شده است کشورهای مختلف رویکردهای متفاوت و گاه متعارضی در این زمینه اتخاذ کنند؛ رویکردهایی که پیامدهای گسترده‌ای برای نظام نشر، موسیقی، صنایع خلاق و حتی ساختارهای اقتصادی دارد. به‌ویژه دغدغه مربوط به استفاده مدل‌های هوش مصنوعی از داده‌های بزرگ شامل آثار دارای حق مؤلف برای آموزش، موجب بروز چالش‌های اخلاقی و حقوقی فراوانی شده است؛ چالش‌هایی که پرسش‌هایی درباره نقض حق مؤلف، ضرورت کسب مجوز و تعیین حدود استفاده منصفانه را مطرح کرده است. در همین حال، مسئله انتساب اثر و تعیین مالک واقعی محتوای تولیدشده یکی از مهم‌ترین مباحثی است که نظام‌های حقوقی در تلاش برای پاسخ‌گویی به آن هستند و پاسخ به آن بر نحوه تنظیم‌گری فناوری و تعیین مسئولیت‌های قانونی نقش‌آفرینان این حوزه اثر مستقیم دارد. همچنین سرعت تحولات فناوری در حوزه هوش مصنوعی سبب شده است قوانین فعلی کارایی لازم را نداشته باشند و نیاز به بازنگری و اصلاح ساختاری بیش از پیش احساس شود. این مقاله با هدف تحلیل ابعاد حقوقی، اقتصادی و اخلاقی تعامل میان هوش مصنوعی و مالکیت فکری و واکاوی پیامدهای آن برای جامعه نوین تدوین شده است و می‌کوشد با بررسی چالش‌ها، شکاف‌های قانونی و تأثیرات فناوری‌های مولد، تصویری روشن از وضعیت موجود ارائه دهد. در نهایت، مطالعه حاضر نشان می‌دهد که رسیدن به چارچوبی تعادلی میان حمایت از خلاقیت انسانی و تشویق نوآوری فناورانه تنها از طریق تدوین سیاست‌های تنظیم‌گری دقیق، همکاری میان قانون‌گذاران و صنعت و بازنگری در قوانین موجود امکان‌پذیر است. این مقاله تلاش دارد مبنایی نظری و کاربردی برای فهم چالش‌های نوظهور و ارائه راهکارهای مناسب در حوزه هوش مصنوعی و مالکیت فکری فراهم آورد.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی؛ مالکیت فکری؛ حق مؤلف؛ خلاقیت؛ تنظیم‌گری فناوری.