«حکمرانی فردی نهادمند شده و استحاله حاکمیت قانون» نقد و بررسی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 14

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره چهارم - زمستان 1404

نویسندگان :
هادی بهرامی بیدونی (فرزان) دانشجوی مقطع دکترای حقوق عمومی دانشگاه پردیس ارس دانشگاه تهران.
سعید حسنوند -

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2110

چکیده فارسی :

این مقاله با اتخاذ چارچوب نظری «حکمرانی فردی نهادمند شده»، به تحلیل چالش‌های حاکمیت قانون در نظام حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. مسئله محوری پژوهش آن است که چگونه الگوی حکمرانی فردی نهادمند شده، نه از مسیر فروپاشی نهادهای حقوقی، بلکه از طریق حفظ صوری و تهی‌سازی کارکردی آن‌ها، شاخص‌های بنیادین حکمرانی مطلوب به ‌ویژه حاکمیت قانون، پاسخگویی و شفافیت را تضعیف می‌نماید. روش تحقیق، تحلیلی–توصیفی با رویکرد انتقادی و مبتنی بر مطالعه اسناد حقوقی و منابع نظری داخلی و بین‌المللی دهه اخیر است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حکمرانی فردی نهادمند شده از دو سازوکار اصلی بر انحراف نظام حقوقی اثر می‌گذارد: نخست، «ابزارسازی قانون» که طی آن، قانون از جایگاه محدودکننده قدرت به ابزار مشروعیت ‌بخشی و تثبیت اراده متمرکز تبدیل می‌شود؛ دوم، «مهندسی نهادی نظارت» که در نتیجه آن، نهادهای نظارتی و نمایندگی نظیر مجلس، قوه قضاییه و دیوان عدالت اداری به‌تدریج از ایفاء نقش کنترلی و پاسخگوکننده خود فاصله می‌گیرند. نتیجه این فرآیند، شکل‌گیری پارادوکس «نهادهای قانونی فاقد کارکرد نظارتی» است؛ وضعیتی که در آن، صورت حقوقی نهادها حفظ می‌شود، اما محتوای هنجاری حاکمیت قانون، امنیت حقوقی و انتظارات مشروع شهروندان دچار فرسایش می‌گردد.
نوآوری این مقاله در تلفیق ادبیات معاصر حکمرانی فردی با تحلیل درون ‌ساختاری حقوق اساسی ایران و ارائه چارچوبی تحلیلی برای فهم و ارزیابی انحراف نهادی نظام حقوقی از استانداردهای حکمرانی مطلوب نهفته است.

کلمات کلیدی فارسی :
حکمرانی فردی، حکمرانی فردی نهادمند شده، حاکمیت قانون، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، حکمرانی مطلوب.