بررسی همبستگی بین سبک‌های یادگیری، هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان استعدادهای درخشان: تحلیل مسیر

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 34

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
آمنه قلاوند لیسانس آموزش علوم تجربی مقطع ابتدایی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1905

چکیده فارسی :

این پژوهش با هدف اصلی بررسی و تبیین رابطه علی و همبستگی میان سبک‌های یادگیری، هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان استعدادهای درخشان مقطع متوسطه دوم انجام شد. در عصر حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت تحصیلی، به‌ویژه در میان دانش‌آموزانی که پتانسیل بالایی دارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با رویکردی کمی و با استفاده از روش تحقیق پیمایشی-همبستگی، به تحلیل ساختاری روابط میان متغیرهای مورد مطالعه پرداخت. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دختر و پسر مشغول به تحصیل در پایه‌های ۱۰ تا ۱۲ مدارس استعدادهای درخشان شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که تعداد کل آنان برابر با ۱۲۵۰ نفر برآورد شد. با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی تصادفی متناسب با حجم، تعداد ۳۰۰ دانش‌آموز به عنوان حجم نمونه نهایی انتخاب گردیدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش عبارتند از: ۱) پرسشنامه سبک‌های یادگیری VARK (Visual, Auditory, Read/Write, Kinesthetic) که روایی و پایایی آن در مطالعات پیشین تأیید شده است؛ ۲) پرسشنامه هوش هیجانی سیف (Schutte Self-Report Emotional Intelligence Test - SSEIT) که سنجش‌گر مؤلفه‌هایی چون درک هیجانات خود، مدیریت هیجانات خود، استفاده از هیجانات، و درک هیجانات دیگران است؛ و ۳) میانگین نمرات درسی کسب شده توسط دانش‌آموزان در امتحانات نهایی نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به عنوان شاخصی از پیشرفت تحصیلی. تمامی داده‌ها پس از جمع‌آوری، با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS نسخه ۲۶ و افزونه AMOS نسخه ۲۴ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. تحلیل‌های توصیفی نشان داد که سبک یادگیری غالب در نمونه مورد مطالعه، سبک دیداری (Visual) با میانگین نمره ۴.۱۵ از ۵ بوده است. همچنین، میانگین نمره هوش هیجانی دانش‌آموزان ۱۲۸.۵۰ (انحراف معیار ۱۸.۲۰) برآورد شد که نشان‌دهنده سطح متوسط رو به بالایی از هوش هیجانی در این گروه است. میانگین نمرات تحصیلی نیز ۸۸.۲۰ (انحراف معیار ۷.۵۰) محاسبه گردید. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون حاکی از آن بود که هوش هیجانی با پیشرفت تحصیلی همبستگی مثبت و بسیار قوی (r = 0.72, p < 0.001) و با سبک یادگیری دیداری همبستگی مثبت و متوسط (r = 0.51, p < 0.01) دارد. سبک یادگیری دیداری نیز همبستگی مثبت و معناداری با پیشرفت تحصیلی نشان داد (r = 0.40, p < 0.01). تحلیل مسیر (Path Analysis) به منظور آزمون مدل مفهومی پژوهش اجرا گردید. نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی برازش مطلوبی با داده‌های تجربی دارد (χ²/df = 2.15, CFI = 0.96, TLI = 0.95, RMSEA = 0.07). در مدل نهایی، هوش هیجانی به صورت مستقیم تأثیر مثبت و معناداری بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان استعداد درخشان اعمال می‌کند (β = 0.60, p < 0.001). علاوه بر این، هوش هیجانی از طریق سبک یادگیری دیداری نیز تأثیر غیرمستقیم معناداری بر پیشرفت تحصیلی دارد (β غیرمستقیم = 0.25, p < 0.01). در مجموع، متغیرهای هوش هیجانی و سبک یادگیری دیداری، در مجموع توانستند حدود ۶۵ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را در دانش‌آموزان استعداد درخشان تبیین نمایند. یافته‌های این پژوهش بر اهمیت راهبردهای آموزشی مبتنی بر تقویت هوش هیجانی و تناسب با سبک‌های یادگیری فردی، به‌ویژه سبک دیداری، در جهت ارتقاء عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مستعد تأکید می‌ورزد.

کلمات کلیدی فارسی :
سبک‌های یادگیری، هوش هیجانی، پیشرفت تحصیلی، دانش‌آموزان استعداد درخشان، تحلیل مسیر، SPSS، VARK، SSEIT، همبستگی.