کارکرد داستان‌های کلاسیک فارسی در تقویت تفکر انتقادی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 13

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
بیتا دهقان خلیلی لیسانس ادبیات فارسی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1654

چکیده فارسی :

ادبیات کلاسیک فارسی همواره یکی از مهم‌ترین منابع انتقال مفاهیم اخلاقی، تربیتی و فرهنگی در سنت آموزشی ایرانی بوده است؛ بااین‌حال، ظرفیت‌های شناختی و فکری این متون، به‌ویژه در زمینه پرورش تفکر انتقادی، کمتر به‌صورت نظام‌مند مورد توجه قرار گرفته است. داستان‌ها و حکایت‌های متون کلاسیک مانند گلستان سعدی، کلیله و دمنه و مثنوی معنوی علاوه بر انتقال پیام‌های اخلاقی، با بهره‌گیری از ابهام معنایی، موقعیت‌های مسئله‌محور، گفت‌وگو و تعارض، زمینه فعال‌سازی فرایندهای شناختی پیچیده در مخاطب را فراهم می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین کارکرد داستان‌های کلاسیک فارسی در تقویت تفکر انتقادی انجام شده و می‌کوشد سازوکارهایی را که از طریق آن‌ها روایت ادبی به پرسشگری، تحلیل، ارزیابی و چندوجهی دیدن مسائل منجر می‌شود، شناسایی و تحلیل کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل متنی است و نمونه‌هایی از حکایت‌های تعلیمی متون منتخب به‌صورت هدفمند بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار روایی حکایت، چندلایگی معنا، حضور موقعیت‌های اخلاقی پیچیده و امکان تفسیرهای متنوع، مهم‌ترین عواملی هستند که داستان‌های کلاسیک فارسی را به ابزاری مؤثر در پرورش تفکر انتقادی تبدیل می‌کنند. در نتیجه، بهره‌گیری هدفمند از این متون در محیط‌های آموزشی می‌تواند به تقویت مهارت‌های شناختی سطح بالا و توسعه رویکردهای آموزشی مبتنی بر تفکر کمک کند و جایگاه ادبیات فارسی را به‌عنوان منبعی فعال در آموزش معاصر برجسته سازد.

کلمات کلیدی فارسی :
ادبیات کلاسیک فارسی، حکایت، تفکر انتقادی، آموزش ادبیات، کارکرد تربیتی داستان، تحلیل متنی