بازتاب تروما در ادبیات جنگ با رویکرد روان‌شناختی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 11

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
مبینا امینی -
پرستو پرژک -

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1613

چکیده فارسی :

ادبیات جنگ همواره بستری برای بازنمایی عمیق‌ترین لایه‌های رنج انسانی بوده است و مفهوم تروما در این میان جایگاهی محوری دارد. تجربه‌های خشونت، فقدان، اسارت و ویرانی، نه‌تنها واقعیت بیرونی جنگ را شکل می‌دهند، بلکه در ساحت روان فرد نیز ردپایی ماندگار برجای می‌گذارند. این پژوهش با رویکردی روان‌شناختی به بررسی بازتاب تروما در ادبیات جنگ می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد چگونه نویسندگان از عناصر روایی برای بازنمایی آسیب‌های روانی بهره گرفته‌اند. چارچوب نظری تحقیق بر نظریه‌های تروما، به‌ویژه دیدگاه‌های مرتبط با اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، استوار است. در این میان، آثاری چون جنگ چهره زنانه ندارد اثر سوتلانا آلکسیویچ و رمان زمین سوخته نوشته احمد محمود به‌عنوان نمونه‌های شاخص مورد توجه قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد تروما در این آثار اغلب از طریق گسست زمانی، تکرار خاطره، سکوت‌های معنادار و روایت‌های چندپاره بازنمایی می‌شود. شخصیت‌ها با کابوس، احساس گناه بازماندگی و بی‌حسی عاطفی مواجه‌اند که نشانگر تداوم جنگ در روان آنان است. زبان ادبی نیز با بهره‌گیری از تصاویر نمادین و فضاسازی تیره، وضعیت روانی سوژه‌های آسیب‌دیده را بازتاب می‌دهد. همچنین روایت اول‌شخص به‌مثابه ابزاری برای بازسازی هویت آسیب‌دیده عمل می‌کند و امکان همذات‌پنداری مخاطب را فراهم می‌سازد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که ادبیات جنگ نه‌تنها بازنمایی‌کننده تروما، بلکه عرصه‌ای برای پردازش و معنا‌بخشی به آن است. در واقع، نوشتن و روایت‌کردن می‌تواند کارکردی درمان‌گرانه داشته باشد و به بازیابی انسجام روانی یاری رساند. از این رو، پیوند میان ادبیات و روان‌شناسی در مطالعه متون جنگی، افقی میان‌رشته‌ای می‌گشاید که به فهم عمیق‌تر تجربه زیسته انسان در شرایط بحرانی منتهی می‌شود.

کلمات کلیدی فارسی :
تروما، ادبیات جنگ، روان‌شناسی، اختلال استرس پس از سانحه، روایت، هویت، بازنمایی روانی.