تربیت تفکر اجتماعی و نقش آن در تصمیم‌گیری اخلاقی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
محمد حسن عربی سطح دو حوزه علمیه فقه و اصول قم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1607

چکیده فارسی :

مسئله تصمیم‌گیری اخلاقی در جوامع معاصر، به‌ویژه در نظام‌های آموزشی، با چالش‌هایی فراتر از آموزش صرف هنجارها و ارزش‌های فردی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش «تفکر اجتماعی» در تربیت اخلاقی و تحلیل جایگاه آن در فرایند تصمیم‌گیری اخلاقی انجام شده است. روش پژوهش از نوع تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر بررسی نظام‌مند ادبیات علمی و تربیتی معاصر، همراه با تحلیل مفهومی دیدگاه‌های روان‌شناختی، تربیتی و دینی است. یافته پژوهش نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از مطالعات پیشین، تصمیم‌گیری اخلاقی را عمدتاً در چارچوب عقلانیت فردی یا ویژگی‌های درونی کنشگر بررسی کرده‌اند و از نقش زمینه‌های اجتماعی، تعاملات بین‌فردی و پیامدهای جمعی کنش غفلت ورزیده‌اند. تحلیل حاضر نشان می‌دهد که تفکر اجتماعی به‌عنوان یک شایستگی تربیتی اکتسابی، نقش سازه‌ای واسط میان آموزش اخلاق و کنش اخلاقی ایفا می‌کند و امکان درک موقعیت‌های اخلاقی در بستر روابط اجتماعی، پیش‌بینی پیامدهای جمعی و تنظیم مسئولانه کنش را فراهم می‌سازد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که تربیت اخلاقی بدون پرورش تفکر اجتماعی، به اخلاقی انتزاعی، موقعیتی و ناپایدار منجر می‌شود، در حالی که توجه نظام‌مند به این شایستگی، زمینه‌ساز تصمیم‌گیری اخلاقی آگاهانه، مسئولانه و پایدار است. از منظر تربیتی، یافته‌ها بر ضرورت بازطراحی برنامه‌های درسی، تقویت یادگیری مشارکتی و ایفای نقش تسهیل‌گرانه معلمان تأکید دارد. همچنین، هم‌راستایی نتایج با مبانی دینی نشان می‌دهد که اخلاق، ماهیتی اجتماعی دارد و بدون توجه به زمینه‌های جمعی کنش، به‌درستی تحقق نمی‌یابد. این پژوهش می‌تواند مبنایی نظری برای توسعه رویکردهای نوین تربیت اخلاقی در سطوح آموزشی و سیاست‌گذاری فراهم آورد.

کلمات کلیدی فارسی :
فکر اجتماعی، تصمیم‌گیری اخلاقی، تربیت اخلاقی، آموزش مشارکتی