مورد اعتبارسنجی ابزارهای سنجش تکوینی (Formative Assessment) در ارزیابی صلاحیت‌های دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 9

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
رضا آهوئی کارشناسی علوم تربیتی دانشگاه آزاد چابهار
مهری علایی ششجوانی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده از دانشگاه آزاد خمینی شهر
لیلا برخوردار فرد کارشناسی ریاضی کاربردی از دانشگاه سیستان و بلوچستان
زهره براتیان سرابی کارشناسی دبیری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد فردوس

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1602

چکیده فارسی :

سنجش تکوینی به عنوان یکی از رویکردهای نوین در ارزیابی آموزشی، نقش محوری در بهبود فرایند یاددهی-یادگیری ایفا می‌کند. این نوع سنجش، برخلاف ارزیابی‌های پایانی و تراکمی، در طول فرایند تدریس و با هدف بهبود مستمر عملکرد دانش‌آموزان به کار گرفته می‌شود. با این حال، اثربخشی ابزارهای سنجش تکوینی تنها در صورتی تضمین می‌شود که این ابزارها از اعتبار و پایایی کافی برخوردار باشند. اعتبارسنجی ابزارهای سنجش تکوینی، فرآیندی است که از طریق آن مشخص می‌شود آیا ابزار مورد نظر به درستی صلاحیت‌ها و توانمندی‌های دانش‌آموزان را اندازه‌گیری می‌کند یا خیر.
پژوهش حاضر با هدف بررسی و اعتبارسنجی ابزارهای سنجش تکوینی در ارزیابی صلاحیت‌های دانش‌آموزان مقطع متوسطه انجام شده است. صلاحیت‌های مورد بررسی شامل مهارت‌های شناختی، فراشناختی، اجتماعی و عاطفی دانش‌آموزان بوده و ابزارهای گوناگونی نظیر پوشه کار، آزمون‌های مستمر، مشاهده رفتاری، خودارزیابی و همتاارزیابی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند.
روش‌شناسی این پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) بوده و با مشارکت ۳۸۰ دانش‌آموز، ۶۵ معلم و ۱۸ متخصص آموزشی از استان‌های مختلف کشور انجام شده است. داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌های استانداردشده و آزمون‌های تکوینی گردآوری شد و با روش‌های آماری نظیر تحلیل عاملی تأییدی، ضریب آلفای کرونباخ و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل گردید. داده‌های کیفی نیز از طریق مصاحبه نیمه‌ساختارمند و مشاهده کلاسی جمع‌آوری و با روش تحلیل محتوا بررسی شد.
یافته‌های پژوهش نشان داد که اکثر ابزارهای سنجش تکوینی مورد استفاده در مدارس ایران از اعتبار محتوایی مناسب برخوردارند، اما از نظر اعتبار سازه و پایایی بین ارزیاب‌ها ضعف‌های قابل توجهی دارند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که آموزش معلمان در استفاده از ابزارهای تکوینی، نقش تعیین‌کننده‌ای در اعتبار این ابزارها دارد. ابزارهایی مانند پوشه کار و خودارزیابی در صورت اجرای صحیح، بیشترین همبستگی را با صلاحیت‌های واقعی دانش‌آموزان نشان دادند.
نتیجه‌گیری کلی پژوهش آن است که برای ارتقاء کیفیت سنجش تکوینی در نظام آموزشی ایران، لازم است استانداردهای اعتبارسنجی روشن و ملی تعریف شود، برنامه‌های توسعه حرفه‌ای معلمان تقویت گردد و فرهنگ ارزیابی مستمر و هدفمند در مدارس نهادینه شود.

کلمات کلیدی فارسی :
سنجش تکوینی، اعتبارسنجی، صلاحیت دانش‌آموز، ارزیابی مستمر، پایایی ابزار، پوشه کار، خودارزیابی