آموزش روایت‌محور مفاهیم علمی و افزایش فهم مفهومی پایدار

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 10

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
مصطفی مهربان کارشناسی امور دامی، فرهنگی، استادکار ادوات کشاورزی، ساری، مازندران
سیما رحمانی بلداجی کارشناسی ارشد تربیت بدنی، آموزگار، مدیر، بروجن منطقه بلداجی، چهارمحال و بختیاری.
هادی صفیان لیسانس برق، هنر آموز برق، منطقه عشایر، چهارمحال و بختیاری
رعنا زاهدی لیسانس دبیری ادبیات، آموزگار، اندیمشک، خوزستان.

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1467

چکیده فارسی :

آموزش علوم در نظام آموزشی ایران با چالش اساسی فهم مفهومی سطحی و فراموشی سریع مطالب مواجه است. رویکرد روایت‌محور با قرار دادن مفاهیم علمی در قالب داستان‌های شخصیت‌محور، دارای تعارض و ساختار دراماتیک، تلاش می‌کند این مشکل را از طریق بهره‌گیری از الگوهای طبیعی پردازش اطلاعات توسط ذهن انسان کاهش دهد. هدف این نوشتار مروری، بررسی نظام‌مند اثربخشی آموزش روایت‌محور بر فهم مفهومی پایدار مفاهیم علمی بر اساس مطالعات انجام‌شده در ایران طی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ است. در این مطالعه مروری، ۲۰ پژوهش تجربی و شبه‌تجربی مرتبط که در مجلات علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی معتبر داخلی منتشر شده بودند، مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در تمامی مطالعات، رویکرد روایت‌محور نسبت به روش‌های سنتی (سخنرانی، تدریس گزاره‌ای) اندازه اثر متوسط تا بزرگ (اغلب d > 0.8) بر متغیرهای درک مفهومی، کاهش سوء‌فهم‌ها، یادداری بلندمدت و در بسیاری موارد انگیزش و نگرش مثبت به درس داشته است. این برتری در مفاهیم انتزاعی و پیچیده (نجوم، ژنتیک، تغییر اقلیم، نانوفناوری، شیمی پیشرفته) حتی قوی‌تر مشاهده شد. پایداری بالای یادگیری (افت اندک در آزمون‌های تأخیری) یکی از برجسته‌ترین مزایای این روش بود. با وجود نتایج امیدوارکننده، چالش‌هایی نظیر دشواری طراحی روایت‌های دقیق و جذاب همزمان، زمان‌بر بودن تولید محتوای باکیفیت، کمبود معلمان آموزش‌دیده و محدودیت‌های زمانی برنامه درسی رسمی همچنان موانع مهمی هستند. پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آتی بر طراحی بسته‌های استاندارد روایت‌محور، آموزش معلمان، مقایسه با سایر روش‌های فعال، بررسی متغیرهای میانجی و تأثیر روایت بر گروه‌های خاص (دانش‌آموزان با نیازهای ویژه، مناطق محروم) تمرکز بیشتری صورت گیرد. همچنین ادغام تدریجی عناصر روایی در اسناد برنامه درسی و کتاب‌های درسی می‌تواند به بهبود کیفیت یادگیری علوم در سطح ملی کمک کند. به‌طور کلی، شواهد موجود از اثربخشی قابل‌توجه و پایدار آموزش روایت‌محور در ارتقای فهم مفهومی عمیق و ماندگار در حوزه علوم حمایت می‌کند و این رویکرد را به‌عنوان یکی از راهبردهای ارزشمند و مکمل در آموزش معاصر علوم معرفی می‌نماید.

کلمات کلیدی فارسی :
آموزش روایت‌محور، فهم مفهومی، یادگیری پایدار، داستان‌گویی علمی، آموزش علوم تجربی