تأثیر فضای معماری و طراحی کلاس‌های انعطاف‌پذیر بر تعاملات اجتماعی و یادگیری مشارکتی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
هادی حسین پور
مرتضی علی نژاد

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1281

چکیده فارسی :

فضای فیزیکی یادگیری همواره به عنوان «معلم سوم» در فرآیند آموزشی شناخته شده است. با گذار از پارادایم آموزشی معلم‌محور به رویکردهای یادگیری مشارکتی و دانش‌آموز‌محور، طراحی محیط‌های یادگیری ایستا و سنتی با چیدمان ثابت صندلی‌های ردیفی، به عنوان مانعی برای تعاملات اجتماعی و کار گروهی مؤثر شناسایی شده است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر طراحی کلاس‌های درس انعطاف‌پذیر و پویا بر کیفیت و کمیت تعاملات اجتماعی و عمق یادگیری مشارکتی دانش‌آموزان انجام شده است. روش تحقیق، ترکیبی (آمیخته) با طرح اکتشافی متوالی بود. در مرحله کیفی، از طریق مشاهده مشارکتی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با دانش‌آموزان و معلمان دو کلاس با طراحی متفاوت (سنتی و انعطاف‌پذیر)، داده‌ها گردآوری و مضامین اولیه استخراج شد. در مرحله کمی، از یک طرح شبه‌آزمایشی با دو گروه استفاده شد. گروه آزمایش در یک کلاس با طراحی انعطاف‌پذیر (مبلمان متحرک، فضاهای اختصاصی برای کار فردی، جفت و گروهی، پنل‌های نوشتاری متعدد و دسترسی آسان به منابع) و گروه کنترل در یک کلاس سنتی به مدت یک ترم تحصیلی به یادگیری پرداختند. ابزارها شامل چک‌لیست مشاهده نظام‌مند تعاملات، پرسشنامه درک دانش‌آموز از یادگیری مشارکتی و تحلیل محتوای کیفی پروژه‌های گروهی بود. یافته‌های کمی نشان داد که در کلاس انعطاف‌پذیر، مدت زمان و کیفیت تعاملات بین همسالان، مشارکت اعضای گروه و تحرک فیزیکی دانش‌آموزان به طور معناداری افزایش یافته است. تحلیل کیفی نیز حاکی از شکل‌گیری روابط اجتماعی مثبت‌تر، کاهش نظارت معطوف به کنترل معلم و افزایش خودتنظیمی در کار گروهی بود.

کلمات کلیدی فارسی :
طراحی کلاس انعطاف‌پذیر، تعاملات اجتماعی، یادگیری مشارکتی، محیط یادگیری