ابعاد حقوقی تهدیدات رسانه بر پیامدهای رفتاری دانش آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره چهارم - زمستان 1404

نویسندگان :
عبدالنظام قاضی دکتری استراتژیک دانشگاه جنگ، سردفتراسنادرسمی ۲۱۰ کرمانشاه

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1065

چکیده فارسی :

رسانه‌ها در دهه‌های اخیر به یکی از قدرتمندترین عوامل اجتماعی‌سازی نسل نوجوان تبدیل شده‌اند و در بسیاری از موارد، جایگزین نهادهای سنتی تربیت همچون خانواده و مدرسه شده‌اند. گسترش رسانه‌های جمعی، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، پلتفرم‌های ویدئویی و فضای مجازی سبب شده است که دانش‌آموزان در معرض جریان پیوسته‌ای از پیام‌ها، تصاویر، الگوهای رفتاری و ارزش‌های فرهنگی قرار گیرند که لزوماً با اهداف نظام آموزشی و هنجارهای فرهنگی جامعه همسو نیستند. این مواجهه گسترده، علاوه بر پیامدهای تربیتی و روان‌شناختی، دارای ابعاد مهم حقوقی است که کمتر مورد توجه پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت قرار گرفته است. در واقع، مسئله اصلی آن است که چگونه رسانه‌ها با تولید و بازتولید محتوا، الگوهای رفتاری خاصی را در ذهن و رفتار دانش‌آموزان نهادینه می‌کنند و این فرایند تا چه اندازه با حقوق کودک، حقوق دانش‌آموز، حقوق تربیتی خانواده و مسئولیت‌های قانونی دولت و نهادهای آموزشی در تعارض یا تعامل قرار می‌گیرد. از منظر حقوقی، دانش‌آموزان به عنوان گروهی آسیب‌پذیر، مشمول حمایت‌های ویژه در اسناد داخلی و بین‌المللی هستند. قوانین مربوط به حمایت از کودکان و نوجوانان، مقررات فضای مجازی، حقوق مربوط به حریم خصوصی، حمایت از شخصیت و کرامت انسانی، منع اشاعه خشونت و محتوای مضر، همگی بیانگر آن‌اند که مواجهه دانش‌آموزان با رسانه‌ها نمی‌تواند صرفاً یک امر فرهنگی یا تربیتی تلقی شود، بلکه واجد پیامدهای حقوقی گسترده‌ای است. رسانه‌ها می‌توانند زمینه‌ساز بروز رفتارهای پرخطر، خشونت‌گرایی، فردگرایی افراطی، کاهش مسئولیت‌پذیری اجتماعی، تضعیف اقتدار مدرسه و خانواده، و حتی بروز جرایم نوظهور در میان دانش‌آموزان شوند. این امر ضرورت بررسی «ابعاد حقوقی تهدیدات رسانه‌ای» را در پیوند با «پیامدهای رفتاری دانش‌آموزان» برجسته می‌سازد. این مقاله مروری با هدف تبیین جامع ابعاد حقوقی تهدیدات رسانه‌ای بر رفتار دانش‌آموزان، به بررسی دیدگاه‌های حقوقی، تربیتی و اجتماعی در این زمینه می‌پردازد. در این نوشتار، ضمن واکاوی جایگاه رسانه در فرایند اجتماعی‌سازی، چارچوب‌های قانونی مرتبط با حمایت از دانش‌آموزان در برابر آسیب‌های رسانه‌ای تحلیل می‌شود و نشان داده می‌شود که چگونه خلأهای حقوقی، ضعف نظارت، نبود سواد رسانه‌ای و فقدان سیاست‌گذاری منسجم می‌تواند به تشدید پیامدهای رفتاری منفی در میان دانش‌آموزان منجر شود. همچنین به مسئولیت نهادهای مختلف از جمله دولت، خانواده، مدرسه، تولیدکنندگان محتوا و خود دانش‌آموزان در مدیریت این تهدیدات پرداخته می‌شود. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که رویکرد صرفاً فرهنگی یا تربیتی برای مواجهه با این پدیده کافی نیست و لازم است چارچوبی حقوقی، نظام‌مند و چندسطحی برای صیانت از رفتار و شخصیت دانش‌آموزان در برابر تهدیدات رسانه‌ای طراحی و اجرا شود.

کلمات کلیدی فارسی :
رسانه، تهدیدات رسانه‌ای، ابعاد حقوقی، پیامدهای رفتاری، دانش‌آموزان، حقوق کودک