بررسی بلاغی و ادبی شعر شفیعی کدکنی

دسته بندی موضوعی : ادبیات و زبان های خارجی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 15

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال دوم شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
عبدال مجیدیان فرد دانشجوی کارشناسی ارشد زبان وادبیات فارسی،دانشگاه آزد اسلامی، واحدیاسوج،ایران
سیاوش نریمان استادیارگروه زبان وادبیات فارسی،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یاسوج،ایران.

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4564

چکیده فارسی :

محمدرضا شفیعی کدکنی از برجسته‌ترین شاعران، پژوهشگران و نظریه‌پردازان ادبیات فارسی معاصر است که شعر او در پیوندی مستحکم میان سنت ادبی فارسی، تجربه زیسته انسان معاصر، طبیعت، عرفان، تاریخ، جامعه و موسیقی زبان شکل گرفته است. شعر شفیعی کدکنی از یک سو از ذخیره گسترده بلاغت و زیبایی‌شناسی شعر کلاسیک فارسی بهره می‌گیرد و از سوی دیگر با امکانات شعر نو و نیمایی، ظرفیت‌های تازه‌ای برای بیان تجربه‌های فردی و اجتماعی ایجاد می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی بلاغی و ادبی شعر شفیعی کدکنی با تأکید بر عناصر بیانی، بدیعی، موسیقایی، تصویری، زبانی و مضمونی است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای است. جامعه آماری پژوهش، مجموعه اشعار منتشرشده شفیعی کدکنی است و نمونه پژوهش به‌صورت هدفمند از مجموعه‌هایی چون «در کوچه‌باغ‌های نیشابور»، «مثل درخت در شب باران»، «آیینه‌ای برای صداها»، «از بودن و سرودن» و «هزاره دوم آهوی کوهی» انتخاب شده است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین ویژگی بلاغی شعر شفیعی کدکنی، پیوند میان تصویرپردازی، استعاره، نماد و موسیقی است. در شعر او، عناصر طبیعی مانند آب، باران، درخت، باغ، رود، پرنده، کوه، آینه، شب و صبح غالباً از سطح توصیف عینی فراتر می‌روند و به نشانه‌هایی برای بیان مفاهیم انسانی، تاریخی، اجتماعی و عرفانی تبدیل می‌شوند. استعاره در شعر وی نه تنها یک آرایه بلاغی، بلکه یکی از سازوکارهای اصلی سازمان‌دهی جهان شعری است. تشبیه، تشخیص، کنایه، تضاد، مراعات نظیر، تکرار، جناس، واج‌آرایی و موسیقی معنوی نیز در ایجاد انسجام زیبایی‌شناختی شعر نقش دارند. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که شاعر میان میراث شعر کلاسیک و امکانات شعر نیمایی نوعی گفت‌وگوی هنری ایجاد کرده است. بنابراین می‌توان شعر شفیعی کدکنی را نمونه‌ای از تداوم خلاق سنت در شعر معاصر دانست؛ تداومی که در آن عناصر کلاسیک بدون تقلید صرف، در ساختاری تازه بازآفرینی می‌شوند.

کلمات کلیدی فارسی :
شفیعی کدکنی، بلاغت، شعر معاصر، صور خیال، استعاره، تشبیه، موسیقی شعر، نماد، سبک‌شناسی.