تحلیل تطبیقی بوروکراسی وبر و الگوی اداره امور در اسلام با تأکید بر خوانش انتقادی سامانترا گوشال

دسته بندی موضوعی : مدیریت ، اقتصاد و حسابداری

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش ملی و بین المللی مدیریت، حسابداری و امور بانکی

نویسندگان :
محمد حسین اسقانیان طلبه سطح عالی حوزه علمیه قم ، دانش پژوه مدیریت دولتی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2881

چکیده فارسی :

نظریه ی بوروکراسی ماکس وبر به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین چارچوب‌های نظری در تحلیل سازمان‌های مدرن، عقلانیت ابزاری، سلسله‌مراتب، قواعد مدون و تقسیم کار تخصصی را بنیان نهاد و سازمان را به‌مثابه ی ماشینی کارآمد و قابل پیش‌بینی تصویر نمود. بااین‌حال، از همان آغاز، خودِ وبر نسبت به تبعات انسانی این ساختار تحت عنوان «قفس آهنین» هشدار داد. در دهه‌های اخیر، این نگرانی با قدرت بیشتری از سوی منتقدان معاصر مدیریت، به‌ویژه سامانترا گوشال، تکرار شد. مقاله ی حاضر با روشی تحلیلی-تطبیقی و با رویکردی انتقادی، ابتدا ارکان نظریه ی بوروکراسی وبر را در شش محور تبیین نمود، سپس با ادغام مبانی اداره ی امور در اسلام (امانت، شورا، تقوا، کرامت، نیت و عدالت) در یک تحلیل تطبیقی، نقاط واگرایی این دو الگو را با استناد به قرآن، نهج‌البلاغه، آرای شهید مطهری، علامه طباطبایی و امام خامنه‌ای بررسی کرد. یافته‌ها نشان داد که اسلام با جایگزینی عقلانیت ارزشی به‌جای عقلانیت ابزاری صرف، مسئولیت الهی به‌جای پاسخ‌گویی صرفاً سازمانی، و نظارت درونی (تقوا) به‌جای کنترل بیرونی مطلق، بدیلی جامع برای کاستی‌های مدل وبر ارائه می‌کند که امروزه حتی از درون گفتمان انتقادی غرب نیز تأیید می‌شود.

کلمات کلیدی فارسی :
بوروکراسی، ماکس وبر، اسلام، عقلانیت ابزاری، اخلاق سازمانی، سامانترا گوشال، امانت، تقوا