بررسی تطبیقی قضاوت در فقه شیعه و اهل سنت اهداف،ادله و آثار

دسته بندی موضوعی : علوم دینی و الهیات

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 0

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
ملیحه فلاحيان بیشه دانشجوی دکتری فقه مقارن و مبانی حقوق سطح سه تفسیر و علوم قرآنی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4352

چکیده فارسی :

قضاوت در اسلام جایگاهی بنیادین دارد و به عنوان یکی از ارکان تحقق عدالت و صیانت از حقوق فردی و اجتماعی شناخته می شود. در فقه اسلامی اعم از شیعه و اهل سنت قضاوت علاوه بر بعد حقوقی ماهیتی عبادی و الهی دارد و قاضی در مقام جانشین پیامبر (ص) و ائمه (ع) یا نماینده حاکم اسلامی عهده دار مسئولیتی خطیر است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی کتابخانه ای به بررسی جایگاه اهداف ادله و آثار قضاوت در دو مکتب فقهی شیعه و اهل سنت پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که در فقه شیعه، قضاوت به ولایت شرعی فقیه جامع الشرایط در عصر غیبت پیوند خورده و بیش از آنکه صرفاً جنبه نهادی داشته باشد، بعد دینی و ولایی آن مورد تأکید است؛ حال آنکه در فقه اهل سنت قضاوت نهادی وابسته به حاکمیت اسلامی تلقی میشود و مشروعیت آن به نصب خلیفه یا سلطان باز می گردد. اهداف قضاوت در هر دو مکتب بر استقرار عدالت رفع خصومت و حفظ مصالح عمومی متمرکز است؛ با این تفاوت که شیعه نقش قضاوت را فراتر از رفع نزاع دانسته و آن را وسیله ای برای تحقق نظام ولایی و عدالت الهی معرفی می کند. ادله قضاوت در هر دو دیدگاه بر قرآن سنت اجماع و عقل استوار است هر چند در تفسیر نصوص و دایره شمول آن اختلافاتی وجود دارد. آثار قضاوت نیز از حیث فردی اجتماعی و الهی قابل بررسی است؛ به گونه ای که در صورت صدور حکم عادلانه امنیت اعتماد اجتماعی و تقرب الهی حاصل می گردد و در صورت انحراف فساد و بی عدالتی اجتماعی به دنبال خواهد داشت. نتیجه آنکه قضاوت نه تنها نهادی حقوقی، بلکه ابزاری اساسی برای تحقق رسالت دین در جامعه اسلامی است و فهم تطبیقی آن، زمینه ساز تقریب مذاهب و بهبود نظام های قضایی کشورهای اسلامی می گردد.

کلمات کلیدی فارسی :
کلیدواژه ها قضاوت فقه فقه شیعه فقه اهل سنت اهداف قضاوت ادله قضاوت آثار قضاوت عدالت