واکاوی انواع ترجیح دلالت در تعارض ادلة لفظی و آثار فقهی مترتب بر آن

دسته بندی موضوعی : علوم دینی و الهیات

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 0

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
ملیحه فلاحيان بیشه ... دانشجوی دکتری فقه مقارن و مبانی حقوق سطح سه تفسیر و علوم قرآنی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4351

چکیده فارسی :

تعارض دو دلیل لفظی معتبر از مسائل بنیادین علم اصول فقه است که در فرآیند اجتهاد فقیه را با چالش انتخاب میان دو مدلول ناسازگار مواجه می سازد. این پدیده هنگامی رخ می دهد که دو دلیل حجت مدلول هایی متناقض یا متضاد ارائه دهند و امکان جمع عرفی میان آنها وجود نداشته باشد. تحقق تعارض مشروط به شرایطی همچون حجیت هر دو دلیل عدم تزاحم، عدم حکومت یا ورود یکی بر دیگری و تنافی مدلول هاست. پس از احراز تعارض اصولیان برای حل آن معیارهای ترجیح دلالی را در قالب مرجحات پنج گانه نو بودن تاریخی، صفات راوی شهرت موافقت با کتاب و مخالفت با عامه طراحی کرده اند که پس از فرض حجیت هر دو دلیل موجب ترجیح یکی بر دیگری میشوند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به منابع معتبر اصولی به ویژه آثار شیخ انصاری، آخوند خراسانی نائینی و مظفر به بررسی دقیق انواع ترجیح دلالی از جمله ترجیح خاص بر عام، ترجیح دلیل دارای قدر متيقن ترجیح دلالت وصفی بر اطلاقی ترجیح تخصیص بر نسخ و نیز تبعات فقهی مترتب بر هر یک پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که نوع تعارض (تناقض، تضاد حقیقی یا تضاد عرضی تأثیر مستقیمی بر امکان جمع یا لزوم ترجیح دارد و هر یک از مرجحات کارکرد مشخصی در تعیین حکم شرعی و راهنمایی عمل مکلف ایفا می کنند. همچنین تبعات فقهی تعارض شامل الزام مکلف به عمل بر اساس دلیل ترجیح یافته محدودیت در تکیه بر دلیل معارض و ضرورت رعایت اولویت های دلالی، نقش کلیدی در استنباط دقیق احکام و جلوگیری از برداشت های نادرست دارد. نتیجه آنکه فهم سیستماتیک تعارض و مرجحات، نه تنها به انسجام بین دلایل شرعی کمک می کند،
نتیجه آنکه فهم سیستماتیک تعارض و مرجحات نه تنها به انسجام بین دلایل شرعی کمک می کند بلکه تحقق عدالت و رعایت مقاصد شریعت را در فرآیند اجتهاد تسهیل می نماید.

کلمات کلیدی فارسی :
تعارض ادله ،ترجیح دلالت، مرجحات پنجگانه، خاص و عام، قدر متيقن، دلالت وصفى، تخصیص و نسخ