بررسی تاثیرات کوتاه مدت قدرت سیاسی امویان بر تاریخ نگاری اسلامی

دسته بندی موضوعی : علوم دینی و الهیات

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
سید محمد حسینی دکتری تاریخ تشیع دانشگاه ادیان و مذاهب، استادیار تاریخ اسلام دانشگاه ادیان و مذاهب قم ایران
سید ضیاءالدین موسوی هفتادر دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه ادیان و مذاهب ، دانشگاه ادیان و مذاهب قم ایران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4283

چکیده فارسی :

پژوهش حاضر به واکاوی دقیق و چندلایه سازوکارهای قدرت سیاسی در دوران خلافت اموی و نقش بنیادین آن در مدیریت، جهت‌دهی و بازسازی جریان‌های تاریخ‌نگاری اولیه اسلامی می‌پردازد. این جستار بر این فرض استوار است که تاریخ‌نگاری در سده‌های نخست هجری نه یک فرآیند خودانگیخته یا صرفاً مستندسازی واقعیات، بلکه عرصه‌ای برای هماوردی میان گفتمان‌های سیاسی رقیب بوده است. در دوران حکومت امویان، که با بحران‌های عمیق مشروعیت و تعارضات شدید اجتماعی همراه بود، دستگاه خلافت تلاش کرد تا با اتخاذ سیاست‌های کنترل‌گرانه، روایت‌های تاریخی را با ضرورت‌های بقای سیاسی خود همسو سازد. هدف این مقاله، تبیین روشمند شیوه‌هایی است که دستگاه خلافت دمشق از طریق آن‌ها توانست سیمایی مطلوب و قدسی از خود در حافظه جمعی معاصران ترسیم کند. این شیوه‌ها شامل برجسته‌سازی گزینشی فتوحات و پیروزی‌های نظامی برای جابه‌جایی مفهوم «حقانیت» با «موفقیت»، ترویج سازمان‌یافته آموزه‌های کلامی نظیر جبرگرایی برای سلب مسئولیت از حاکمان، نظارت سخت‌گیرانه بر راویان حدیث و در نهایت، اعمال سانسور ساختاری بر روایت‌های پیرامون نقش و جایگاه بنی‌هاشم و به‌ویژه خاندان پیامبر (ص) بوده است. این مقاله با اتکا به روش تحلیلی-تاریخی نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاری در عصر اموی، پروژه‌ای استراتژیک برای تثبیت سلطنت موروثی و حاشیه‌نشین کردن رقبای سیاسی بوده است؛ به‌گونه‌ای که «امر واقع» در سایه «امر سیاسی» بازنویسی شد و حافظه تاریخی به ابزاری برای مدیریت رضایت عمومی و تداوم قدرت بدل گشت.

کلمات کلیدی فارسی :
تاریخ - امویان - مسلمانان - تاریخ اسلام