تحول محیط‌های یادگیری دانش‌آموزان با بهره‌گیری از هوش مصنوعی: فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات تربیتی

دسته بندی موضوعی : میان رشته ای

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش ملی و بین المللی هوش مصنوعی و آینده آموزش در جهان

نویسندگان :
پروین فرخی کارشناسی علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4570

چکیده فارسی :

گسترش هوش مصنوعی و به‌ویژه هوش مصنوعی مولد، محیط‌های یادگیری دانش‌آموزان را با تغییراتی اساسی مواجه کرده است. محیط یادگیری دیگر محدود به کلاس درس، کتاب درسی و تعامل مستقیم معلم و دانش‌آموز نیست، بلکه شبکه‌ای از منابع دیجیتال، ابزارهای تعاملی، سامانه‌های هوشمند، داده‌های یادگیری و تعاملات انسانی را دربرمی‌گیرد. هدف پژوهش حاضر تحلیل نقش هوش مصنوعی در تحول محیط‌های یادگیری دانش‌آموزان و بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات تربیتی ناشی از این تحول است. پژوهش با روش مروری ـ تحلیلی و بر اساس مطالعه منابع علمی، پژوهش‌های داخلی و خارجی و اسناد معتبر بین‌المللی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند از طریق شخصی‌سازی یادگیری، ارائه بازخورد سریع، تولید و تنوع‌بخشی به منابع آموزشی، پشتیبانی از خودتنظیمی، تحلیل داده‌های یادگیری، کمک به طراحی آموزشی و افزایش دسترسی به منابع، محیط یادگیری را انعطاف‌پذیرتر و پاسخگوتر کند. در مقابل، استفاده بدون طراحی تربیتی می‌تواند با خطرهایی همچون برون‌سپاری تلاش شناختی، وابستگی به فناوری، کاهش استقلال یادگیرنده، پذیرش اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، نابرابری دسترسی و تضعیف تعامل انسانی همراه شود. یافته‌های پژوهش‌های داخلی نیز نشان می‌دهد که کاربردهای هدفمند هوش مصنوعی می‌تواند با پیامدهایی مانند بهبود یادگیری، خودراه‌بری، درگیری تحصیلی و کیفیت فرایند آموزشی همراه باشد، اما تحقق این پیامدها به کیفیت طراحی آموزشی، آمادگی معلم و شیوه استفاده دانش‌آموز وابسته است. بر این اساس، تحول مطلوب محیط یادگیری نه جایگزینی معلم با هوش مصنوعی، بلکه شکل‌گیری محیطی انسان‌محور است که در آن هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار پشتیبان، معلم به‌عنوان طراح و راهبر یادگیری و دانش‌آموز به‌عنوان کنشگر فعال فرایند یادگیری ایفای نقش کنند. در چنین الگویی، سواد هوش مصنوعی، حفاظت از داده‌ها، عدالت آموزشی، تناسب سنی، حفظ تعامل انسانی و طراحی تکالیف مبتنی بر فرایند یادگیری از الزامات اساسی به شمار می‌رود.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی، محیط یادگیری، دانش‌آموزان، یادگیری هوشمند، یاددهی ـ یادگیری، سواد هوش مصنوعی، الزامات تربیتی