نظریه ارزش زمانی پول و حرمت ربا: بررسی امکان تخصیص با تکیه بر قاعده «لا ضرر»

دسته بندی موضوعی : علوم دینی و الهیات

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 18

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
حامد دهنوی سطح 3 حوزه علمیه قم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4632

چکیده فارسی :

نظریه ارزش زمانی پول بیانگر آن است که ارزش مقدار مشخصی از پول در زمان‌های مختلف یکسان نیست و پول حال، ارزشی بیش از پول آتی دارد. این نظریه در اقتصاد متعارف، مبنای شکل‌گیری بازارهای مالی است؛ اما ورود آن به فقه اسلامی، چالش‌هایی را پدید آورده است. پرسش اصلی این مقاله آن است که آیا می‌توان با تمسک به قاعده «لا ضرر»، میان پذیرش مفاد اثباتی نظریه ارزش زمانی پول و حرمت ربای قرضی، تخصیص قائل شد و جبران کاهش ارزش پول در قرض را در شرایط خاص مجاز دانست. یافته‌های این پژوهش که با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای انجام شده است، نشان می‌دهد که مفاد اثباتی نظریه ارزش زمانی پول مورد پذیرش فقه اسلامی است و شواهد متعددی از فقه و حقوق بر آن دلالت دارد؛ اما این پذیرش به معنای تجویز کسب سود در تمام عقود نیست. از منظر دستوری، ارزش زمانی پول تنها در عقود انتفاعی و استثماری نظیر بیع، مجوز کسب درآمد است و در عقود غیرانتفاعی نظیر قرض، نمی‌تواند مبنای سود قرار گیرد. با این حال، قاعده «لا ضرر» به عنوان حکمی ثانویه، امکان جبران کاهش ارزش پول در قرض را در شرایط خاص، بدون تجویز ربا، فراهم می‌سازد. بنابراین، تخصیص در حرمت ربا به معنای تجویز ربای قرضی نیست، بلکه ناظر به جبران ضرر ناشی از کاهش ارزش پول است .

کلمات کلیدی فارسی :
ارزش زمانی پول، ارزش پولی زمان، ربا، قاعده لا ضرر، تورم، عقود انتفاعی و غیرانتفاعی