تبیین مقام بیان و تشریع در آیات الاحکام گونه شناسی روایات تفسیری و نقش آن در استنباط احکام فقهی

دسته بندی موضوعی : علوم دینی و الهیات

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 26

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
ملیحه فلاحیان بیشه دانشجوی دکتری فقه مقارن و مبانی حقوق سطح سه تفسیر و علوم قرآنی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4354

چکیده فارسی :

آيات الاحکام یا فقه القرآن، بخشی از آیات قرآن کریم است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم احکام شرعی (واجب حرام مستحب مکروه و مباح را بیان می دارد. با توجه به اینکه قرآن آخرین کتاب آسمانی و پاسخ گوی نیازهای بشر تا قیامت است، فهم دقیق این آیات نیازمند مراجعه به تفاسیر روایی معصومان (علیهم السلام) به عنوان مفسران حقیقی قرآن است. پژوهش حاضر با روش کتابخانه ای - توصیفی و با رویکرد گونه شناسی به بررسی روایات تفسیری مرتبط با آيات الاحکام و نقش آنها در تبیین مراد استعمالی و جدی، ظاهر و باطن و نیز بیان و تشریع احکام پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که برخی از آیات الاحکام مراد استعمالی و جدی یکسان دارند و حکم تکلیفی از ظاهر آیه قابل استخراج است؛ اما در بسیاری از آیات به ویژه در احکام عبادی وضو، نماز روزه حج زکات و خمس و خانوادگی ارث و محارم مراد جدی با مراد استعمالی تفاوت دارد و فهم حکم نیازمند مراجعه به روایات تفسیری و کشف باطن آیه است. همچنین روایات تفسیری در برخی موارد به بیان مفهوم و در برخی به بیان مصداق پرداخته اند و گاهی به ظهر و گاهی به بطن آیات توجه داشته اند. نتیجه آنکه تفکیک میان آیاتی که در مقام بیان جزئیات هستند و آیاتی که در مقام تشریع کلی می باشند، و نیز نقش کلیدی روایات اهل بیت (ع) در کشف مراد جدی از ارکان اصلی استنباط صحیح احکام فقهی از قرآن کریم است.

کلمات کلیدی فارسی :
آیات الاحکام تفسیر روایی مراد استعمالی مراد جدی ظاهر و باطن بیان و تشریع گونه شناسی روایات تفسیری