بررسی نقش مفهوم نور در قرآن کریم در شکل‌گیری معماری مساجد ایرانی

دسته بندی موضوعی : هنر و سینما

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 20

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی فردوس هنر - سال هفتم شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
مصطفی یزدان پناه سطح 3 حوزه علمیه امام خمینی (ره) کاشان، کارشناس فقه و اصول:دانش آموخته مرکز مدیریت حوزه های علمیه

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4272

چکیده فارسی :

نور در اندیشه اسلامی، مفهومی فراتر از روشنایی مادی دارد و با معانی‌ای همچون هدایت، ایمان، معرفت، حقیقت و ظهور امر الهی پیوند خورده است.ی پیوند خورده است. این مفهوم در معماری مساجد ایرانی نیز بازتاب یافته در شکل‌گیری کیفیت فضایی، زیبایی‌شناختی و معنوی بنا تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مفهوم نور در قرآن کریم در شکل‌گیری معماری مساجد ایرانی انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. در این پژوهش، ضمن بررسی کاربرد واژه نور در آیات قرآن کریم و تحلیل دیدگاه‌های تفسیری، عناصر کالبدی مرتبط با نور در معماری مساجد ایرانی، از جمله روزن، هورنو، شباک، پنجره‌های مشبک، ارسی، شیشه‌های رنگی، گنبد، کاشی‌کاری، مقرنس و حیاط مرکزی بررسی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نور در معماری مساجد ایرانی، هم‌زمان دارای کارکرد فنی، اقلیمی، زیبایی‌شناختی و معنایی است. معماران ایرانی با کنترل شدت و جهت تابش، ایجاد تعادل میان نور و سایه، استفاده از انعکاس نور در کاشی‌ها و عبور آن از شیشه‌های رنگی، فضایی متناسب با آرامش و تمرکز عبادی پدید آورده‌اند. نتایج همچنین نشان می‌دهد که مفهوم قرآنی نور در معماری مسجد، نه از طریق تقلید مستقیم از آیات، بلکه از راه تأثیرگذاری بر جهان‌بینی، ذوق هنری و نظام معنایی معماری اسلامی متجلی شده است. بر این اساس، نور در مسجد ایرانی صرفاً وسیله‌ای برای روشنایی یا عنصری تزیینی نیست، بلکه واسطه‌ای میان ماده و معنا و عاملی برای تقویت تجربه معنوی مخاطب به شمار می‌آید.

کلمات کلیدی فارسی :
نور قرآنی؛ معماری اسلامی؛ مساجد ایرانی؛ نورگیری؛ شیشه‌های رنگی؛ کاشی‌کاری؛ زیبایی‌شناسی معنوی.