بررسی فرصت ها و چالش های هوش مصنوعی در بخش خدمات از دیدگاه اقتصاد اسلامی

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 11

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال دوم شماره سوم - پاییز 1405

نویسندگان :
محمد کاظم محمدی کارشناسی ارشد اقتصاد - کارشناسی ارشد جامعه المصطفی، قم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4633

چکیده فارسی :

مسئله اصلی این پژوهش بررسی فرصت‌ها و چالش‌های به‌کارگیری هوش مصنوعی در بخش خدمات و ازدیدگاه اصول و مبانی اقتصاد اسلامی می‌باشد. هدف اصلی تحقیق، پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان از ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای ارتقای کیفیت و کارایی خدمات عمومی بهره گرفت، بدون آن‌که عدالت اجتماعی، کرامت انسانی و الزامات شرعی اقتصاد اسلامی نقض شود؟ روش تحقیق به‌صورت توصیفی_تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای و متون فقهی انجام شده است.
در این پژوهش نشان داده شده است که، از یک سو، هوش مصنوعی می‌تواند با افزایش شفافیت مالی در خدمات بانکی و بیمه‌ای و نیز با بهبود دسترسی اقشار محروم به خدمات بهداشتی و آموزشی، زمینه تحقق عدالت توزیعی را فراهم آورد. از سوی دیگر، چالش‌هایی همچون حذف تدریجی مشاغل انسانی در نتیجه اتوماسیون، گسترش نابرابری دیجیتال و بروز رویه‌های مغایر با قواعد شرعی در خدمات مالی، تهدیدی برای پایداری عدالت اجتماعی و صیانت از کرامت انسان محسوب می‌شوند.
نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بهره‌برداری متوازن از این فناوری مستلزم تعیین حدود و ثغور شرعی و اخلاقی روشن، تدوین مقررات نظارتی و طراحی سیاست‌های حمایتی برای حفظ اشتغال است. سهم نظری پژوهش در این است که نشان می‌دهد کاربست اصول اقتصاد اسلامی ــ مانند قاعده لاضرر در جلوگیری از پیامدهای اجتماعی مضر، اصل عدالت توزیعی در توزیع فرصت‌های فناورانه، و منع ربا در الگوریتم‌های مالی می‌تواند مبنای طراحی نظام تنظیم‌گری اختصاصی برای هوش مصنوعی در بخش خدمات باشد؛ نظامی که همسو با ارزش‌های اسلامی عمل کرده و از پیامدهای منفی این فناوری بر عدالت اجتماعی و کرامت انسانی پیشگیری کند.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی، اقتصاد اسلامی، بخش خدمات