حکمرانی شهرهای خودمختار در عصر هوش مصنوعی عامل محور: ارائه چارچوب حکمرانی انسان محور برای مدیریت شهری

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال دوم - شماره سوم - پاییز 1405

نویسندگان :
میلاد امیری کارشناس ارشد عمران سازه های هیدرولیکی دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول و کارشناس امور دانشجویی و پایان نامه ها شهرداری اهواز amirimilad946@yahoo.com
آذین اسماعیل زاده مسئول بودجه معاونت فرهنگی و اجتماعی و کارشناس فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری اهواز

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4550

چکیده فارسی :

ظهور هوش مصنوعی عامل محور، مرحلهای جدید در تحول دیجیتال شهرها ایجاد کرده است؛ مرحله ای که در آن سامانه های هوشمند از نقش سنتی تحلیلگر و تصمیم یار فراتر رفته و می توانند در چارچوب اهداف، مجوزها و محدودیت های تعیین شده، برنامه ریزی، استدلال، استفاده از ابزارها، تعامل با سامانه های دیگر و اجرای اقدامات چندمرحله ای را انجام دهند. این تحول، مفهوم شهر هوشمند را به سمت شهرهای خودمختار یا نیمه خودمختار سوق داده و در کنار فرصت هایی مانند افزایش سرعت، هماهنگی و ظرفیت پیش بینی، مسائل جدیدی درباره حدود اختیار الگوریتمی، مسئولیت نهادی، نظارت انسانی، شفافیت، قابلیت ردیابی، امکان اعتراض و حفاظت از ارزش عمومی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری ـ تحلیلی و مفهومی، ادبیات فارسی و لاتین مرتبط با هوش مصنوعی عامل محور، شهرهای خودمختار، حکمرانی هوش مصنوعی، پاسخگویی الگوریتمی، حکمرانی شهری و هوش مصنوعی انسان محور را تلفیق و تحلیل می کند. بررسی ادبیات نشان می دهد که مطالعات موجود عمدتاً بر ظرفیت های فناورانه، کاربردهای شهری، حکمرانی داده، پاسخگویی الگوریتمی و پیامدهای اجتماعی هوش مصنوعی تمرکز کرده اند؛ درحالیکه مسئله تعیین و استمرار «اختیار اقدام» عامل هوشمند در زنجیره تصمیم و اجرای شهری هنوز نیازمند صورت بندی منسجم تری است. در ایران نیز پژوهش های اخیر به شهر خودمختار، هوش مصنوعی در مدیریت شهری و شهرسازی عامل محور پرداخته اند، اما چارچوبی یکپارچه برای پیوند دادن سطح خودمختاری عامل، حدود مجوز، مسئولیت نهادی، نظارت انسانی، ردیابی اقدامات و حق اعتراض شهروندی کمتر توسعه یافته است. بر این اساس، مقاله چارچوب «حکمرانی انسان محور اختیار عامل» را پیشنهاد می کند که بر هفت مؤلفه شامل هدف و ارزش عمومی، طبقه بندی سطح خودمختاری، تعیین دامنه اختیار، مجوز و وراثت دسترسی، نظارت و امکان مداخله انسانی، ردیابی و ممیزی، و پاسخگویی و جبران استوار است. نتیجه تحلیل نشان می دهد که شهر خودمختار مطلوب، شهری بدون انسان نیست؛ بلکه شهری است که در آن عامل های هوشمند در محدوده ای مشخص، قابل توقف، قابل ردیابی و قابل اعتراض فعالیت می کنند و انسان همچنان مسئول تعیین اهداف عمومی، مشروعیت بخشی، نظارت و پاسخگویی باقی می ماند.

کلمات کلیدی فارسی :
هوش مصنوعی عاملمحور، حکمرانی شهری، حکمرانی انسانمحور، اختیار الگوریتمی، مدیریت شهری