چادر در تاریخ ایران (بررسی تاریخی، فرهنگی و اجتماعی پوشش زنان ایرانی)

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 25

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
مجتبی مرادی حوزه علمیه آیت الله گلپایگانی قم mojtaba.moradi9583@gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4210

چکیده فارسی :

چکیده
این پژوهش به بررسی تاریخی، فرهنگی و اجتماعی «چادر» در ایران می‌پردازد و می‌کوشد میان مفهوم عامِ پوشیدگی و پوشش‌های بلندِ زنان در دوره‌های مختلف با «چادر» به معنای تاریخی و متأخر آن تمایز بگذارد. مسئله اصلی پژوهش آن است که در برخی روایت‌های عمومی، سابقه چادرِ امروزی به‌صورت مستقیم و یکسان به ایران باستان نسبت داده می‌شود؛ حال آن‌که شواهد موجود از دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی، بیشتر از انواع جامه‌های بلند، روپوش، شنل و پوشش سر حکایت دارند و برای تعمیم آن‌ها به چادر امروزی باید با احتیاط سخن گفت. هدف پژوهش، بازسازی روند تحول پوشش زنان ایرانی از دوره‌های پیش از اسلام تا جامعه معاصر و تحلیل نقش عوامل دینی، اجتماعی، طبقاتی، سیاسی، اقتصادی و رسانه‌ای در تغییر شکل و معنای پوشش است. روش تحقیق، تاریخی ـ توصیفی و تحلیلی است و بر نقد متقابل منابع نوشتاری، باستان‌شناختی، تصویری، سفرنامه‌ها، اسناد و پژوهش‌های دانشگاهی استوار شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پوشش زنان در ایران پدیده‌ای ثابت و یکنواخت نبوده، بلکه در هر دوره از تعامل میان سنت‌های بومی، ادیان، تحولات سیاسی، مناسبات طبقاتی، تجارت منسوجات و تماس با جهان خارج تأثیر پذیرفته است. در دوره اسلامی، انواع پوشش سر و بدن در کنار لباس‌های بلند ادامه یافت و در دوره صفوی و قاجار، چادر به‌تدریج جایگاهی مشخص‌تر در پوشش بیرونی زنان شهری پیدا کرد. منابع دوره قاجار، به‌ویژه عکس‌ها و گزارش‌های سفرنامه‌ای، امکان مطالعه دقیق‌تری از چادر، روبنده و شلوار چاقچور را فراهم می‌کنند. در دوره پهلوی، سیاست کشف حجاب در سال ۱۳۱۴/۱۹۳۶، معنای اجتماعی چادر را به‌شدت سیاسی کرد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز پوشش اسلامی در قالب نظام حقوقی جدید تثبیت شد. در نتیجه، چادر را نمی‌توان صرفاً یک قطعه پارچه دانست؛ بلکه در مقاطع مختلف تاریخی، حامل معانی متفاوتی چون دینداری، هویت، شأن اجتماعی، حریم، سنت، مقاومت، انضباط اجتماعی یا حتی انتخاب فردی بوده است. پژوهش حاضر بر ضرورت پرهیز از ساده‌سازی تاریخی و توجه به تنوع تجربه زنان ایرانی تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی فارسی :
چادر؛ پوشش زنان؛ تاریخ ایران؛ حجاب؛ دوره قاجار؛ کشف حجاب؛ هویت فرهنگی