تشکیکی بودن وحی در حکمت متعالیه با تأکید بر علم حضوری و مراتب وجود

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 10

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
منصوره زارع کارشناسی ارشد حوزه علمی خواهران

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2645

چکیده فارسی :

پژوهش حاضر به بررسی مسئله «تشکیکی بودن وحی» در حکمت متعالیه ملاصدرا می‌پردازد. هدف اصلی این است که نشان دهد بر اساس مبانی اساسی حکمت متعالیه، از جمله «تشکیک خاصّ وجود»، «علم حضوری» و «مساوقت علم و وجود»، پدیده وحی ذاتاً تشکیکی و ذومراتب است و نمی‌توان آن را به یک معنای بسیط و غیرمشکَّک تقلیل داد. مسئله اصلی مقاله ناظر به این پرسش است که چگونه می‌توان با تکیه بر اصول فلسفی ملاصدرا، تبیینی منسجم و عقلی از حقیقت وحی ارائه کرد که همگانیت و هویت آن را حفظ کرده و در عین حال، تنوع و تفاوت در مظاهر و مراتبش را توضیح دهد. روش تحقیق در این مقاله، تحلیلی-توصیفی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که با پذیرش تشکیک در وجود و سرایت آن به علم (به‌ویژه علم حضوری که عین حضور و وجود معلوم نزد عالم است)، وحی نیز که در رأس انواع علوم حضوری قرار دارد، مشمول این تشکیک می‌شود. ازاین‌رو، وحی دارای مراتبی طولی از عالی‌ترین تجلیات وجودی (نظیر وحی تشریعی پیامبران اولوالعزم) تا صورت‌های تنزل‌یافته‌تر (نظیر الهام به مخلوقات پست‌تر) است. این مراتب نه تنها در تبیین فلسفی-عرفانی ملاصدرا، بلکه در خود آیات قرآن کریم نیز مورد اشاره قرار گرفته‌اند. در مقابل، نگرش‌های غیرتشکیکی به وحی، که آن را صرفاً به یک ماهیت ثابت و بدون درجات تقلیل می‌دهند، از تبیین تنوع شواهد قرآنی و عقلانی در این زمینه ناتوان هستند. نتیجه نهایی آن که تبیین تشکیکی وحی، سازگاری بیشتری با نظام جامع هدایت الهی و سلسله‌مراتب موجودات دارد و ظرفیت فلسفی حکمت متعالیه را برای ارائه تفسیری عمیق از مهم‌ترین پدیده ارتباط خدا با انسان به نمایش می‌گذارد.

کلمات کلیدی فارسی :
: وحی، تشکیک وجود، حکمت متعالیه، ملاصدرا، علم حضوری، مراتب علم، هدایت الهی