بررسی مبانی و آثار مسئولیت مدنی ناشی از اتلاف و تسبیب در حقوق ایران با رویکرد تحلیلی به رویه قضایی

دسته بندی موضوعی : فقه و حقوق

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 48

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال پنجم - شماره سوم - پاییز 1405

نویسندگان :
سیدمحمدتقی تهامی

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4675

چکیده فارسی :

مسئولیت مدنی ناشی از اتلاف و تسبیب از مهم‌ترین مباحث حقوق خصوصی ایران است که با هدف جبران خسارت‌های واردشده به اشخاص و حمایت از حقوق زیان‌دیدگان مورد توجه قرار می‌گیرد. تحقق مسئولیت مدنی، مستلزم بررسی مبانی حقوقی الزام به جبران خسارت، شرایط انتساب زیان به عامل آن و حدود آثار ناشی از ورود ضرر است. در حقوق ایران، اتلاف به معنای از بین بردن مستقیم مال یا وارد کردن آسیب به آن و تسبیب به معنای فراهم کردن مقدمات وقوع زیان از طریق رفتار یا ترک فعل مؤثر در ایجاد خسارت شناخته می‌شود. تفاوت میان این دو مفهوم، به‌ویژه در تعیین رابطه سببیت، تشخیص مسئول و ارزیابی میزان جبران خسارت، اهمیت اساسی دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی مبانی و آثار مسئولیت مدنی ناشی از اتلاف و تسبیب در نظام حقوقی ایران با رویکردی تحلیلی به رویه قضایی است. این پژوهش می‌کوشد معیارهای تشخیص اتلاف و تسبیب، شرایط تحقق مسئولیت، نقش تقصیر، رابطه سببیت و حدود جبران خسارت را به‌صورت منسجم بررسی کند. همچنین، جایگاه قواعد فقهی مرتبط با ضمان، از جمله قاعده اتلاف و قاعده تسبیب، در شکل‌گیری و تبیین مقررات مسئولیت مدنی مورد توجه قرار می‌گیرد. یکی از مسائل اساسی در این حوزه، تعیین مسئولیت در مواردی است که چند عامل در وقوع زیان نقش دارند یا رفتار زیان‌دیده در ایجاد خسارت مؤثر بوده است. در چنین شرایطی، تشخیص عامل مؤثر، ارزیابی میزان تأثیر هر رفتار و تعیین حدود مسئولیت، نیازمند تحلیل دقیق اوضاع‌واحوال پرونده است. رویه قضایی نیز با تفسیر مقررات قانونی و تطبیق آن‌ها بر اختلافات واقعی، نقش مهمی در روشن شدن معیارهای انتساب خسارت و شیوه جبران آن ایفا می‌کند. بررسی آرای قضایی می‌تواند تفاوت برداشت‌ها درباره مفهوم سببیت، مسئولیت اشخاص متعدد، خسارت‌های مادی و معنوی و نحوه ارزیابی زیان را آشکار سازد. از سوی دیگر، تعیین میزان خسارت باید بر پایه زیان قابل اثبات، رابطه مستقیم یا عرفی آن با رفتار مسئول و ضوابط قانونی صورت گیرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مقررات حقوقی، مبانی نظری و تحلیل رویه قضایی، در پی تبیین نقاط قوت و چالش‌های نظام مسئولیت مدنی ایران است.

کلمات کلیدی فارسی :
خسارت ، تفاوت ، مقررات ، تحلیل ، اثبات ، قانون.