بررسی تطبیقی اکراه و اضطرار در فقه امامیه با تأکید بر آثار کیفری

دسته بندی موضوعی : فقه و حقوق

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال پنجم - شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
محمد حیدریان سطح2 حوزه عبدالعظیم (ع) شهر ری

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1871

چکیده فارسی :

اکراه و اضطرار از جمله مفاهیم مهم در فقه امامیه هستند که در شرایط خاص می‌توانند موجب تغییر در حکم افعال مکلفان شوند. هرچند این دو نهاد فقهی در ظاهر شباهت‌هایی با یکدیگر دارند، اما از حیث ماهیت، منشأ تحقق و آثار فقهی و حقوقی تفاوت‌های اساسی میان آن‌ها وجود دارد. اکراه حالتی است که در آن فرد تحت تهدید و اجبار از سوی شخص دیگر ناگزیر به انجام یا ترک عملی می‌شود، در حالی که در اضطرار، فرد در اثر شرایط دشوار و ناگزیرکننده بدون وجود اجبار مستقیم از سوی دیگری اقدام به انجام عملی می‌کند که در حالت عادی جایز نیست. تمایز میان این دو مفهوم در بسیاری از حوزه‌های فقهی از جمله معاملات، عبادات و ضمان اهمیت دارد. افزون بر این، در حوزه حقوق کیفری نیز تشخیص دقیق اکراه و اضطرار می‌تواند در احراز یا رفع مسئولیت کیفری مرتکب و تعیین حدود مجازات نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی و حقوقی، به بررسی تطبیقی اکراه و اضطرار در فقه امامیه پرداخته و تلاش دارد ضمن تبیین مبانی و شرایط تحقق هر یک، تفاوت‌ها و آثار فقهی و کیفری آن‌ها را تحلیل نماید.

کلمات کلیدی فارسی :
اکراه، اضطرار، فقه امامیه، مسئولیت کیفری، رافع مسئولیت، احکام وضعی، احکام تکلیفی.