بررسی فقهی حقوقی اعراض از مالکیت، آثار و مبانی آن

دسته بندی موضوعی : فقه و حقوق

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 21

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال پنجم - شماره دوم - تابستان 1405

نویسندگان :
الهام صدرآراء کارشناسی ارشد حقوق خصوصی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری Sadrara.elham@gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3299

چکیده فارسی :

مالکیت‌‌، به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین حقوق مالی انسان‌‌، جایگاهی محوری در نظام‌های فقهی و حقوقی دارد و همواره به‌عنوان حق مطلق و قابل حمایت شناخته شده است‌‌. با وجود این‌‌، یکی از مباحث کمتر مورد توجه‌‌، امکان و آثار «اعراض از مالکیت» است؛ مفهومی که بر اساس آن‌‌، مالک با اراده و اختیار‌‌، از حق مالکیت خود صرف‌نظر می‌کند و مال موضوع اعراض را از حوزه تصرف و انتفاع خویش خارج می‌سازد‌‌. هدف اصلی این تحقیق‌‌، بررسی مبانی فقهی و حقوقی اعراض از مالکیت و تحلیل مشروعیت آن از منظر شرعی و قانونی است‌‌. در راستای این هدف‌‌، آثار حقوقی اعراض بر وضعیت مال‌‌، شرایط تحقق آن و ادله موافقان و مخالفان مشروعیت اعراض‌‌، به‌طور نظام‌مند تحلیل شده است‌‌. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای‌‌، ضمن بررسی منابع معتبر فقه امامیه‌‌، قوانین مدنی و رویه قضایی‌‌، تلاش کرده است خلأهای موجود در ادبیات حقوقی پیرامون این موضوع را شناسایی و تبیین نماید‌‌. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در فقه امامیه‌‌، اعراض از مالکیت در اصل به‌عنوان یک عمل ارادی معتبر شناخته می‌شود‌‌، مشروط بر آنکه مالک، دارای قصد و اختیار باشد و مال در زمان اعراض‌‌، متعلق حق‌‌‌ غیر نباشد‌‌. از حیث حقوق ایران نیز‌‌، با وجود فقدان تصریح قانونی جامع در باب اعراض‌‌، مقررات پراکنده‌ای همچون مواد ۱۸۴ و ۱۷۸ ق.م و برخی آرای قضایی‌‌، امکان پذیرش این نهاد را تأیید می‌کنند‌‌. با این حال‌‌، ابهام در تعیین آثار اعراض‌‌، به‌ویژه در اموال غیرمنقول ثبت شده و اموال عمومی‌‌، همچنان از چالش‌های عملی این نهاد حقوقی به شمار می‌رود‌‌. نتایج این پژوهش ‌‌می‌تواند در اصلاح و تکمیل مقررات مربوط به مالکیت و اسقاط ارادی آن مؤثر باشد و به روشن‌سازی وضعیت حقوقی اموال پس از اعراض کمک کند‌‌.

کلمات کلیدی فارسی :
مالکیت‌‌، اعراض از مالکیت‌‌، اسقاط حق مالکیت‌‌، مشروعیت اعراض‌‌، حقوق مالکیت.