تحلیل معرفت‌شناختی و فقهی مفهوم اهل بصیرت در شهادت (با تأکید بر دیدگاه شهید اول در لمعه دمشقیه و دلالت‌های آن بر فلسفه قضا)

دسته بندی موضوعی : فقه و حقوق

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 17

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
اولین همایش پژوهش‌های ایرانی اسلامی در جوامع مدرن

نویسندگان :
علی میرقادری طلبه حوزه علمیه سفیران هدایت- فارغ التحصیل حقوق دانشگاه ازاد اسلامی واحد یاسوج – seyyed.ali.mirghaderi@gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3295

چکیده فارسی :

شهادت، نه تنها یک دلیل اثبات دعوا، بلکه پدیده‌ای پیچیده با ابعاد معرفت‌شناختی و اخلاقی در نظام قضایی است که در آن، حقیقت واقعه‌ای گذشته از طریق انتقال معرفت یک شاهد به قاضی محقق می‌شود. در فقه اسلامی، گرچه شرایط عمومی برای شهود مقرر شده است، اما متونی نظیر لمعه دمشقیه شهید اول، به مفهومی عمیق‌تر تحت عنوان اهل بصیرت اشاره دارند که فراتر از صرف اطلاع، بر کیفیت و عمق درک شاهد تأکید می‌کند. این پژوهش با رویکردی بین‌رشته‌ای، از منظر معرفت‌شناختی و فقهی، درصدد تحلیل مبانی و دلالت‌های مفهوم اهل بصیرت است. هدف اصلی، کاوش در چرایی تمایز حکم (کراهت (تعنت)) نسبت به این شهود و تبیین ارتباط آن با مبانی مصلحت در فلسفه قضاوت است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بصیرت به معنای بینش درونی، قوه تمییز حق از باطل و عمق تحلیل و استدلال صحیح است که شاهدی را از صرف مطلع بودن متمایز می‌کند.این تمایز، بر مبنای وثاقت معرفتی و اخلاقی بالای این افراد استوار است که نیاز به شک و موشکافی زائد را منتفی می‌سازد. حکم شهید اول، نه تنها احترام به جایگاه معنوی افراد است، بلکه تدبیری مصلحتی برای افزایش کارآمدی نظام قضایی، حفظ اعتبار ادله اثبات و تأمین عدالت عمیق‌تر در جامعه است. این تحلیل، الگویی برای بازاندیشی در ارزیابی شهادت ارائه می‌دهد که فراتر از چارچوب‌های شکلی، به کیفیت معرفت و بینش شاهد توجه می‌کند و دلالت‌های مهمی برای فلسفه قضا و عدالت قضایی در پی دارد.
.

کلمات کلیدی فارسی :
شهادت، اهل بصیرت، معرفت‌شناسی، فلسفه فقه، فلسفه قضا، مصلحت