عوامل مؤثر بر عدم تحقق حقوق شهروندی در شهر زاهدان: تحلیل زمینه‌ای و نهادی

دسته بندی موضوعی : فقه و حقوق

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 7

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی دادگران کیفری - سال پنجم - شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
مسعود ریگی دانشجوی کارشناسی ارشد، حقوق عمومی دانشگاه هاتف واحد زاهدان
اتنا حجازی دانشجوی کارشناسی ارشد، حقوق عمومی دانشگاه هاتف واحد زاهدان
احسان شه بخش دانش آموخته کارشناسی حقوق دانشگاه آزاد اسلامیواحد زاهدان

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2944

چکیده فارسی :

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر عدم تحقق حقوق شهروندی در شهر زاهدان انجام شده است. حقوق شهروندی به‌عنوان مجموعه‌ای از حقوق مدنی، اجتماعی و شهری، یکی از شاخص‌های مهم توسعه اجتماعی و حکمرانی مطلوب به شمار می‌آید؛ با این حال، در برخی شهرها از جمله زاهدان، میان حقوق مصرح در قوانین و تجربه زیسته شهروندان شکاف قابل‌توجهی مشاهده می‌شود. این پژوهش در پی آن بود که با تمرکز بر زمینه‌های اقتصادی، فضایی، مدیریتی، اجتماعی و حقوقی، ابعاد این شکاف را تبیین کند. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد اکتشافی است. جامعه پژوهش شامل ۱۴۰ نفر از کارشناسان و خبرگان مرتبط با حوزه مدیریت شهری، خدمات عمومی، امور اجتماعی و مسائل حقوقی در شهر زاهدان بود که از میان آنان، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری، تعدادی برای مصاحبه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته گردآوری و به روش تحلیل مضمون بررسی شد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مقایسه دیدگاه‌های گروه‌های مختلف و ثبت منظم مراحل تحلیل استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که عدم تحقق حقوق شهروندی در زاهدان نتیجه برهم‌کنش چند عامل اصلی است: محدودیت‌های ساختاری–اقتصادی مانند فقر، بیکاری و معیشت ناپایدار؛ نابرابری فضایی در دسترسی به خدمات و زیرساخت‌های شهری؛ ضعف حکمرانی شهری و ناکارآمدی نهادی در حوزه شفافیت، پاسخگویی و هماهنگی بین دستگاهی؛ کاهش اعتماد عمومی و ضعف مشارکت اجتماعی؛ و نیز چالش‌های حقوقی–اجرایی در زمینه آگاهی از حقوق، پیگیری مطالبات و ضمانت اجرا. همچنین تحلیل داده‌ها نشان داد این عوامل به‌صورت مستقل عمل نمی‌کنند، بلکه در قالب یک چرخه درهم‌تنیده، یکدیگر را تقویت و بازتولید می‌کنند. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که مهم‌ترین مسئله در شهر زاهدان، وجود شکاف میان حقوق شهروندی در سطح قانون و تحقق آن در سطح زندگی روزمره شهروندان است. بر این اساس، بهبود وضعیت حقوق شهروندی در این شهر مستلزم رویکردی جامع و چندبعدی است که هم‌زمان ابعاد اقتصادی، فضایی، مدیریتی، اجتماعی و حقوقی را مورد توجه قرار دهد.

کلمات کلیدی فارسی :
حقوق شهروندی، زاهدان، عدالت فضایی، حکمرانی شهری، تحلیل مضمون، مشارکت اجتماعی.