مرور نظام‌مند بر روش‌های تدریس تعاملی و تأثیر آن بر پرورش تفکر انتقادی در دروس علوم اجتماعی

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 16

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره چهارم - زمستان 1404

نویسندگان :
حمیدرضا فرشی نوراللهی Hamidrezafarshi21@gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4336

چکیده فارسی :

این مقاله مرور نظام‌مندی است که با هدف بررسی روش‌های تدریس تعاملی و تأثیر آن بر پرورش تفکر انتقادی در دروس علوم اجتماعی (مطالعات اجتماعی) انجام شده است. پژوهش با جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی و موتورهای جست‌وجوی علمی داخلی و بین‌المللی و با کلیدواژه‌های مرتبط با «تدریس تعاملی»، «یادگیری مشارکتی»، «یادگیری مبتنی بر مسئله»، «بحث گروهی و سقراطی»، «ایفای نقش»، «کاوشگری» و «تفکر انتقادی» انجام شد و در نهایت ۱۵ منبع معتبر (مقالات پژوهشی، فراتحلیل‌ها و مرورهای نظام‌مند) بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که روش‌های تعاملی نظیر ایفای نقش، بحث گروهی، یادگیری مشارکتی (جیگساو)، یادگیری مبتنی بر مسئله و کاوشگری، به‌طور معناداری مؤلفه‌های تفکر انتقادی شامل تحلیل، استدلال، ارزیابی ادعاها و حل مسئله را در دانش‌آموزان ارتقا می‌بخشند. فراتحلیل‌های بررسی‌شده، اندازه اثر بالا تا متوسط-قوی را برای این روش‌ها گزارش کرده‌اند (برای مثال، اندازه اثر کلی ۱.۷۹ برای یادگیری فعال و ۰.۸ برای یادگیری مبتنی بر مسئله). همچنین، عوامل تعدیل‌کننده‌ای نظیر آموزش تخصصی معلمان، مدت‌زمان اجرای مداخله، کیفیت طراحی سناریوها و گرایش انگیزشی یادگیرنده نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان اثربخشی ایفا می‌کنند. در پایان، ضمن تأکید بر ضرورت گذار از تدریس سنتی به تدریس تعاملی در دروس علوم اجتماعی، پیشنهادهایی برای سیاست‌گذاران آموزشی، طراحان برنامه درسی و معلمان ارائه شده است.

کلمات کلیدی فارسی :
روش‌های تدریس تعاملی، تفکر انتقادی، علوم اجتماعی، مطالعات اجتماعی، یادگیری مشارکتی، یادگیری مبتنی بر مسئله، بحث سقراطی، کاوشگری.