راهکارهای تقویت مهارت حل مسئله در دانش‌آموزان متوسطه از طریق تدریس ریاضی

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین

نویسندگان :
شهین شاهمرادی کارشناسی ریاضی ، دبیر ریاضی متوسطه دوم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/3887

چکیده فارسی :

مهارت حل مسئله به عنوان یکی از اهداف غایی نظام‌های آموزشی و از مؤلفه‌های اساسی سواد ریاضی، همواره کانون توجه پژوهشگران حوزه آموزش ریاضی بوده است. با این حال، شواهد تجربی حاکی از آن است که دانش‌آموزان دوره متوسطه در مواجهه با مسائل غیرروتین و موقعیت‌های مسئله‌مند واقعی، عملکرد مطلوبی نداشته و اغلب از راهبردهای سطحی و حفظ‌محور بهره می‌گیرند. مقاله مروری حاضر با هدف شناسایی، تحلیل و دسته‌بندی راهکارهای اثربخش تقویت مهارت حل مسئله در دانش‌آموزان متوسطه از طریق تدریس ریاضی نگارش یافته است. بدین منظور، با به‌کارگیری روش مرور نظامند و جستجوی جامع در پایگاه‌های معتبر علمی، مقالات و منابع مرتبط در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های این مرور نشان می‌دهد که راهکارهای تقویت حل مسئله را می‌توان در چهار رویکرد کلان دسته‌بندی نمود: رویکردهای مبتنی بر مدل‌های یادگیری (شامل یادگیری مبتنی بر مسئله، مدل چرخه یادگیری ۷E، و تدریس ریاضی از طریق حل مسئله)، رویکردهای مبتنی بر فناوری و بصری‌سازی (شامل استفاده از نرم‌افزارهای پویا، شبیه‌سازی‌ها و ماژول‌های تعاملی)، رویکردهای مبتنی بر بافت و فرهنگ (شامل ریاضیات قومی و بهره‌گیری از تجارب زیسته دانش‌آموزان)، و رویکردهای فراشناختی و راهبردی (شامل آموزش راهبردهای حل مسئله، تفکر الگوریتمی و توسعه مهارت‌های خودتنظیمی). هر یک از این رویکردها با تکیه بر سازوکارهای متفاوتی نظیر فعال‌سازی دانش پیشین، کاهش بار شناختی، ارتقاء درک مفهومی، و توسعه تفکر انتقادی، به بهبود مهارت حل مسئله کمک می‌نمایند. با این وجود، چالش‌های اجرایی نظیر کمبود زمان، ضعف در طراحی آموزشی، و نبود بسترهای حمایتی مناسب، موانع عمده‌ای در مسیر کاربست این راهکارها محسوب می‌شوند. نتیجه‌گیری نهایی آنکه تقویت مهارت حل مسئله نیازمند رویکردی تلفیقی و نظامند است که در آن، انتخاب راهکارها بر اساس نیازهای خاص دانش‌آموزان، محتوای ریاضی، و زمینه‌های فرهنگی-اجتماعی صورت پذیرد و آموزش معلمان در کنار طراحی محیط‌های یادگیری غنی و حمایت‌گر، به عنوان پیش‌نیازهای اساسی تحقق این هدف مورد توجه قرار گیرند.

کلمات کلیدی فارسی :
حل مسئله ریاضی، تدریس ریاضی، دانش‌آموزان متوسطه، راهکارهای آموزشی، یادگیری مبتنی بر مسئله.