هدایت دینی در عصر دین‌گریزی؛ بررسی فقهی و اجتماعی حدود و شیوه‌های کنش هدایتی

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 22

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال دوم شماره اول - بهار 1405

نویسندگان :
محمد مهدی رحیمی نوش آبادی سطح3 حوزه علمیه قم

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/2352

چکیده فارسی :

در سال‌های اخیر، پدیده «دین‌گریزی» و فاصله‌گیری تدریجی بخشی از جامعه از نهادهای رسمی دین، یکی از مهم‌ترین چالش‌های فرهنگی و اجتماعی شده است؛ چالشی که مستقیماً بر کارآمدی کنش‌های هدایتی و تبلیغی اثر می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی حدود و ضوابط شرعیِ کنش‌های هدایتی در چنین زمینه‌ای، به تحلیل فقهی‌ـ فرهنگیِ وضعیت‌هایی می‌پردازد که در آن فاعل هدایت برای تأثیرگذاری بر دیگری، ممکن است به رفتارهایی متوسل شود که در ظاهر با معصیت یا مقدّمات محرّمه پیوند می‌یابد. این نوشتار با روش اجتهادی و استفاده از ادلّه شرعی (قرآن، روایات، قواعد فقهی و اصول عملیه)، صور مختلف مسئله را استخراج و حکم هر یک را بررسی می‌کند. افزون بر تحلیل فقهی، مقاله با تکیه بر رویکردهای جامعه‌شناختی دین، ابعاد فرهنگی پدیده دین‌گریزی، چیستی کنش هدایتی در جامعه شبکه‌ای، و نقش اخلاق هدایتی در سیره اهل‌بیت(ع) را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که هدایت دینی در جامعه معاصر نیازمند ترکیبی از حکم فقهی، اخلاق اجتماعی و شناخت زمینه‌های فرهنگی است، و هرگونه به‌کارگیری وسیله محرّم برای اصلاح، جز در موارد استثنایی و با احراز ضرورت، مشروعیت ندارد. در پایان نیز راهکارهایی برای هدایت مؤثر در عصر دین‌گریزی ارائه شده است.

کلمات کلیدی فارسی :
کنش هدایتی، دین‌گریزی، فقه‌الاجتماع، اخلاق هدایتی، جامعه معاصر