جایگاه معلم به ‌عنوان کنشگر اجتماعی

دسته بندی موضوعی : علوم اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 12

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی مطالعات علوم جامعه شناختی فرهنگی اجتماعی - سال اول - شماره دوم - تابستان 1404

نویسندگان :
حسین قنبری باغستان متخصص علوم اجتماعی – جامعه شناس

داوران :

حسین قنبری باغستان متخصص علوم اجتماعی و جامعه شناس arastucenter@gmail.com

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/1760

چکیده فارسی :

تربیت فرهنگی در شرایط پیچیده و متغیر جوامع معاصر، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های نظام‌های آموزشی تبدیل شده است؛ زیرا تحولات شتابان فرهنگی، گسترش رسانه‌های نوین و تنوع منابع هویت‌ساز، الگوهای سنتی انتقال ارزش‌ها را با چالش‌های جدی مواجه کرده‌اند. در چنین وضعیتی، بازتعریف نقش معلم به‌عنوان کنشگر اجتماعی و فرهنگی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. معلم دیگر صرفاً مجری برنامه‌های درسی یا ناقل ارزش‌های رسمی نیست، بلکه به‌مثابه عاملی فعال، آگاه و مسئول، در شکل‌دهی تجربه‌های فرهنگی دانش‌آموزان و بازتولید هویت فرهنگی مدرسه و جامعه نقش ایفا می‌کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین مفهوم تربیت فرهنگی و تحلیل نقش معلم به‌عنوان کنشگر اجتماعی در فرایند تحقق آن است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–نظری و با اتکا به مطالعات علمی معتبر پنج سال اخیر، تلاش می‌کند پیوند میان عاملیت معلم، تربیت فرهنگی و تحولات اجتماعی را روشن سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در رویکردهای نوین، تربیت فرهنگی بیش از آنکه مبتنی بر انتقال مستقیم ارزش‌ها باشد، فرآیندی تعاملی، تدریجی و تجربه‌محور است که در بستر روابط انسانی، گفت‌وگو و مشارکت اجتماعی شکل می‌گیرد. در این چارچوب، مدرسه به‌عنوان میدانی فرهنگی تلقی می‌شود که معلم در آن با کنشگری آگاهانه، نقش واسط میان فرهنگ رسمی، فرهنگ زیسته دانش‌آموزان و تحولات اجتماعی را ایفا می‌کند. همچنین نتایج تحلیل‌ها بیانگر آن است که کنشگری فرهنگی معلم، علاوه بر پشتوانه‌های علمی و جامعه‌شناختی، با مبانی دینی و اخلاقی تربیت در جامعه ایرانی نیز هم‌سویی دارد و می‌تواند به تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی، هویت فرهنگی و معنویت دانش‌آموزان بینجامد. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که تحقق تربیت فرهنگی اثربخش، مستلزم ارتقای عاملیت حرفه‌ای و فرهنگی معلمان، بازنگری در سیاست‌های آموزشی و حرکت از رویکردهای شعاری به سوی الگوهای مشارکتی و معنا‌محور در آموزش‌وپرورش است.

کلمات کلیدی فارسی :
تربیت فرهنگی، معلم کنشگر اجتماعی، عاملیت فرهنگی، هویت فرهنگی